Tıbbi Genetik ve Moleküler Tanı Laboratuvarı; kalıtsal ve edinsel hastalıklar başta olmak üzere pek çok biyolojik durumun moleküler düzeyde belirlenmesi, genetik varyasyonların analizi ve bireye özgün tedavi modellerinin geliştirilmesi amacıyla kurulmuş ileri düzey bir araştırma, tanı ve Ar-Ge merkezidir.
Tıbbi Genetik ve Moleküler Tanı Laboratuvarı Nedir? / Amacı Nedir?
Temel Amaç: Tıbbi Genetik ve Moleküler Tanı Laboratuvarının temel amacı; genetik varyasyonlardan (polimorfizm ve mutasyonlar) kaynaklanan hastalıklara yatkınlıkların belirlenmesi, tanısal değeri yüksek moleküler testlerin geliştirilmesi ve ülkemizin yerli üretim hedefleri doğrultusunda "milli tanı kiti oluşturma" parolasıyla biyoteknolojik Ar-Ge çalışmaları yürütmektir.
Öne Çıkan Özellikler: Laboratuvarda, moleküler çağın en kritik getirileri arasında kabul edilen Bireye Özgün Tedavi (Kişiselleştirilmiş Tıp) ve moleküler tanı kiti geliştirme süreçlerine odaklanılmaktadır. Klinik süreçlerde hasta-hekim ilişkisini daha da güçlendirecek yeni test kitlerinin tasarlanması ve validasyonu laboratuvarın öncelikli hedefleri arasındadır.
Akademik Katkı: Birim, lisansüstü tezlerin moleküler çalışmalarının yürütüldüğü kapsamlı bir akademik üs niteliğindedir. Laboratuvar; DNA, RNA ve protein temelli analizlerin gerçekleştirilmesinde tüm akademisyenlerin ortak çalışmasına ve disiplinlerarası projelerin üretilmesine açık bir Ar-Ge ekosistemi sunmaktadır.
Laboratuvarda Bulunan Cihazlar ve Teknik Donanımlar
Laboratuvarda, doku ve sıvı örneklerinden nükleik asit ile protein temelli analizlerin yüksek hassasiyetle gerçekleştirilmesini sağlayan şu donanım altyapısı ve sistem grupları yer almaktadır:
- Real-Time PCR (Gerçek Zamanlı PZR) Sistemleri: Gen ekspresyon analizleri, kantitatif ölçümler ve patojen tespiti için kullanılan yüksek hassasiyetli çoğaltma cihazları.
- Termal Döngüleyiciler (Standart PCR Cihazları): Hedef DNA bölgelerinin polimorfizm ve mutasyon analizleri öncesinde spesifik olarak çoğaltılmasını sağlayan nükleik asit amplifikasyon sistemleri.
- Elektroforez ve Görüntüleme Üniteleri: Jel elektroforezi yöntemiyle DNA, RNA ve protein moleküllerinin büyüklüklerine göre ayrıştırılmasını ve dijital ortama aktarılarak analiz edilmesini sağlayan jel döküm ve görüntüleme sistemleri.
- Nükleik Asit ve Protein İzolasyon İstasyonları: Farklı doku örneklerinden yüksek saflıkta ve konsantrasyonda DNA, RNA ve protein izolasyonunun gerçekleştirilmesi için optimize edilmiş santrifüj, vorteks ve homojenizatör donanımları.
- Spektrofotometrik Ölçüm Cihazları: İzole edilen biyolojik örneklerin (DNA/RNA/Protein) miktar ve saflık derecelerini mikrolitre seviyesinde belirleyen mikro-hacimli analizörler.
Araştırma Alanları ve Uygulama Alanları
Laboratuvar bünyesinde yürütülen tüm bilimsel faaliyetler ve test protokolleri şu uzmanlık alanlarında yoğunlaşmaktadır:
- Genotipleme ve Varyasyon Analizleri: Hastalıklara yatkınlık oluşturabilecek genetik varyasyonların, polimorfizmlerin ve mutasyonların tespiti.
- Moleküler Tanı Kiti Ar-Ge Çalışmaları: Klinik tanı süreçlerinde dışa bağımlılığı azaltacak, özgün ve yerli moleküler tanı kitlerinin geliştirilmesine yönelik tez ve araştırma projeleri.
- Biyolojik Örneklerden İzolasyon Süreçleri: Çeşitli doku ve biyolojik numunelerden DNA, RNA ve protein yapılarının yüksek verimle ayrıştırılması.
- Gen Ekspresyonu Analizleri: Hücresel düzeyde gen ifadesi değişikliklerinin Real-time PCR yöntemi ile kantitatif olarak incelenmesi.
Öğrencilere ve Sektöre Sağladığı Katkılar
- Milli Sanayi ve Biyoteknoloji Desteği: Laboratuvarda yürütülen yerli tanı kiti projeleri, sağlık sektöründe yerli üretime doğrudan katkı sağlayarak ekonomik ve teknolojik katma değer üretir.
- Kişiselleştirilmiş Tıp Yaklaşımı: Bireye özgün tedavi odaklı çalışmalar, geleceğin tıp ve eczacılık uygulamalarına yön verecek uzmanların yetişmesini sağlar.
- Akademisyenlere Açık Ortak Çalışma Kültürü: Tüm akademisyenlerin ve lisansüstü öğrencilerin kullanımına açık olan altyapı, çok merkezli ve yüksek bütçeli projelerin üniversite bünyesinde üretilmesine olanak tanır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Tıbbi Genetik ve Moleküler Tanı Laboratuvarında hangi temel analizler yapılmaktadır?
Laboratuvarda doku örneklerinden DNA, RNA ve protein izolasyonları, polimorfizm ve ekspresyon analizleri, elektroforez, PCR ve Real-time PCR deneyleri gerçekleştirilmektedir.
2. Laboratuvarın ülkemizin yerli üretim hedeflerine katkısı nedir?
Laboratuvarımız, genetik varyasyonlardan kaynaklanan hastalıklara yatkınlıkların belirlenmesine yönelik genotipleme çalışmaları ve moleküler tanı kiti oluşturma projeleri yürüterek, ülkemizin milli tanı kiti oluşturma parolasına doğrudan destek vermektedir.
3. Bu laboratuvardan hangi araştırmacılar ve öğrenciler yararlanabilir?
Laboratuvarımızda lisansüstü tezlerin moleküler çalışmaları yürütülmekte olup, altyapımız tüm akademisyenlerimizin ve ilgili araştırmacılarımızın kullanımına açık şekilde hizmet vermektedir.
4. Bireye Özgün Tedavi çalışmaları ne anlama gelmektedir?
Bireye Özgün Tedavi çalışmaları, hastaların genetik yapılarına ve varyasyonlarına göre en etkili tedavi yöntemlerinin seçilmesini ve bu doğrultuda hasta-hekim ilişkisini güçlendirecek yeni moleküler tanı kitlerinin geliştirilmesini hedefleyen Ar-Ge faaliyetleridir.
