Üsküdar Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Laboratuvarı, iş kazaları ile meslek hastalıklarının önlenmesi ve çalışma ortamlarındaki fiziksel, kimyasal, biyolojik risk faktörlerinin tespiti amacıyla kurulmuş, pratik ve deneysel eğitim veren ileri düzey bir uygulama merkezidir.
- Temel Amaç: İş Sağlığı ve Güvenliği programı öğrencilerinin çalışma ortamlarında maruz kalınabilecek riskleri uluslararası standartlara uygun teknik ekipmanlarla ölçmelerini, değerlendirmelerini ve mevzuata uygun önleyici tedbirleri laboratuvar ortamında simüle ederek öğrenmelerini sağlamaktır.
- Akademik Katkı: Laboratuvar, öğrencilerin teorik iş güvenliği mevzuatı, risk analizi yöntemleri ve ergonomi bilgilerini fiziksel ölçüm yetkinliklerine dönüştürür. Endüstriyel tesislerdeki tehlike kaynaklarını ve ramak kala olay modellerini somutlaştırarak, öğrencilerin kanıta dayalı proaktif (önleyici) İSG yaklaşımlarını içselleştirmelerini destekler.
Laboratuvarda Bulunan Cihazlar ve Teknik Donanımlar
Laboratuvar altyapısı, bir iş güvenliği uzmanının sahada ihtiyaç duyacağı fiziksel ortam ölçümlerini gerçekleştirebilecek ve kişisel koruyucu donanımların kullanımını simüle edecek teknik cihaz gruplarını barındırmaktadır. Öne Çıkan Özellikler kapsamında laboratuvarda yer alan donanımlar şunlardır:
- Gürültü Ölçüm Cihazları (Desibelmetreler / Dozimetreler): Çalışma ortamındaki anlık ses seviyelerini ve işçilerin mesai süresince maruz kaldıkları birikimli gürültü dozunu yüksek hassasiyetle ölçen dijital akustik cihazlar.
- Aydınlatma Ölçüm Cihazları (Lüksmetreler): Ofislerden ağır sanayi tezgahlarına kadar farklı çalışma alanlarındaki ışık şiddetini ve aydınlatma yeterliliğini uluslararası standartlara (EN 12464) göre denetleyen ölçüm donanımları.
- Termal Konfor Ölçüm İstasyonları (Psikrometre ve Hava Akım Hızı Ölçerler): Ortamın sıcaklık, nem, radyan ısı ve hava akım hızı parametrelerini ölçerek çalışanların termal konfor düzeylerini (WBGT indeksi vb.) saptayan entegre sensör sistemleri.
- Gaz ve Toz Ölçüm Cihazları (Portatif Gaz Algılayıcılar ve Toz Örnekleyiciler): Havada bulunan toksik veya patlayıcı gazların konsantrasyonunu, solunabilir toz (PM2.5 / PM10) seviyelerini ve kimyasal buhar maruziyetini takip eden dedektörler.
- Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) İstasyonu: Baretler, emniyet kemerleri, farklı koruma sınıflarındaki (FFP1, FFP2, FFP3) maskeler, koruyucu gözlükler, iş ayakkabıları ve kimyasal koruyucu kıyafetlerden oluşan standart endüstriyel KKD sergileme ve uygulama kitleri.
- Ergonomik Analiz ve Antropometrik Ölçüm Araçları: Çalışanların duruş (postür) bozukluklarını engellemek, kas-iskelet sistemi yüklenmelerini ölçmek amacıyla kullanılan antropometrik setler ve ergonomi modelleri.
Araştırma Alanları ve Uygulama Alanları
Laboratuvarda gerçekleştirilen uygulamalı müfredatlar, endüstriyel tesislerin iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin tüm operasyonel adımlarını simüle etmektedir:
- Fiziksel Risk Etmenleri Ölçüm ve Analizi: Çalışma alanlarında gürültü, titreşim, aydınlatma yetersizliği ve termal konfor parametrelerinin cihazlarla ölçülerek sınır değerlerin (OEL) üzerinde olup olmadığının test edilmesi.
- Kimyasal ve Biyolojik Tehlike Kontrolleri: Kapalı ortamlarda gaz yayılım senaryolarının modellenmesi, toz ve kimyasal maruziyet sınırlarının mevzuat doğrultusunda incelenmesi.
- Risk Değerlendirmesi ve Güvenlik Raporlama: Laboratuvardaki simüle iş istasyonları üzerinde tehlikelerin belirlenmesi, Fine-Kinney veya Matris gibi yöntemlerle risk analizi raporlarının teknik standartlara uygun hazırlanması.
- Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi ve Ergonomi: Sektörel risklere (inşaat, kimya, maden vb.) en uygun KKD kombinasyonlarının belirlenmesi, doğru kullanım protokollerinin test edilmesi ve ergonomik çalışma alanı tasarımları.
Öğrencilere ve Sektöre Sağladığı Katkılar
İş Sağlığı ve Güvenliği Laboratuvarı, öğrencilerin analitik ölçüm becerilerini ve mevzuat reflekslerini geliştirerek onları sıfır kaza hedefleyen birer profesyonel olarak sektöre hazırlar.
- Saha Deneyimi ve Metrik Disiplin: Öğrenciler, çalışma ortamındaki riskleri tahmine dayalı değil, endüstriyel test ve ölçüm cihazları vasıtasıyla sayısal verilerle raporlama ve doğrulama disiplini kazanırlar.
- Sektörel İstihdam Gücü: Bu laboratuvardaki cihazlara ve risk yönetimi simülasyonlarına tam olarak hakim şekilde mezun olanlar; ağır sanayi tesislerinde, inşaat ve yapı projelerinde, fabrikalarda, kurumsal şirketlerde ve İSG Ortak Sağlık Güvenlik Birimlerinde (OSGB) "İş Güvenliği Uzmanı", "İSG Teknikeri" veya "Risk Analiz Koordinatörü" unvanlarıyla hızla istihdam edilirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu laboratuvarı hangi bölümler kullanır?
Bu laboratuvarı öncelikli olarak Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Sağlık Bilimleri Fakültesi bünyesinde yer alan İş Sağlığı ve Güvenliği programı öğrencileri ve araştırmacıları aktif olarak kullanmaktadır. Ayrıca mühendislik programlarının endüstriyel iş güvenliği odaklı dersleri kapsamında da altyapıdan faydalanılabilmektedir.
Laboratuvarda hangi testler ve analizler yapılır?
Laboratuvarda iş ortamı gürültü düzeyi ölçümleri, aydınlatma şiddeti (lüks) analizleri, termal konfor indeks hesaplamaları, havada asılı partikül/toz yoğunluğu ölçümleri ve iş istasyonlarına yönelik ergonomik postür ve risk analizleri gerçekleştirilir.
Laboratuvar dışarıdan sektörel iş birliklerine açık mıdır?
Evet, laboratuvar sanayi kuruluşları, OSGB firmaları ve İSG ekipmanı üreten Ar-Ge merkezleri ile ortaklaşa yürütülecek iş yeri ortam ölçümü pilot çalışmaları, KKD performans testleri, kurumsal İSG eğitimleri ve akademik danışmanlık projeleri kapsamında iş birliklerine açık bir altyapıya sahiptir.
Öğrenciler ders dışı saatlerde bireysel projeleri için laboratuvarı kullanabilir mi?
Evet, öğrenciler lisans/ön lisans bitirme projeleri, ulusal proje yarışmaları veya sektörel saha analiz ödevleri kapsamında; laboratuvar sorumlularının onayı, çalışma takvimi ve belirlenen güvenlik protokolleri dahilinde ders dışı saatlerde de cihazlardan uzman gözetiminde faydalanabilirler.
