Tıbbi ve Aromatik Bitkiler ve Gıda Teknolojileri Laboratuvarı; botanik, gıda güvenliği, farmasötik ürün bileşenleri ve mikrobiyolojik analizlerin disiplinlerarası bir ekosistemde yürütüldüğü, teorik akademik bilginin endüstriyel üretime dönüştürüldüğü gelişmiş bir ortak uygulama merkezidir.
Tıbbi ve Aromatik Bitkiler ve Gıda Teknolojileri Laboratuvarı Nedir? / Amacı Nedir?
Temel Amaç: Laboratuvarın temel amacı; gıda, ilaç ve kozmetik endüstrisinde ekonomik değeri yüksek olan tıbbi ve aromatik bitkilerin biyolojik, ekolojik, genetik ve sistematik özelliklerinin tespiti ile gıda maddelerinin kalite kontrol, Ar-Ge ve mikrobiyolojik analiz süreçlerinde yetkin yardımcı teknik personeller ve gıda teknikerleri yetiştirmektir.
Öne Çıkan Özellikler: Bu laboratuvar, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) bünyesindeki Gıda Teknolojileri Programı ile Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Programı tarafından ortak laboratuvar olarak senkronize bir şekilde kullanılmaktadır. Altyapı, bitkisel hammaddelerin işlenmesinden gıda mevzuatına uygun analizlerin yapılmasına kadar uzanan çok geniş bir uygulama spektrumuna sahiptir.
Akademik Katkı: Laboratuvar ortamı, öğrencilerin gıda yönetmelik ve mevzuatını sahada uygulayabilme becerilerini geliştirir. Öğrenciler; bitkisel drog hazırlama, esansiyel yağ formulasyonları geliştirme, kuru madde tayini ve mikrobiyolojik ekim gibi pratikleri bizzat yürütürken ekip çalışmasına yatkınlık kazanır ve meslek ahlakını pratik operasyonlar üzerinden içselleştirirler.
Laboratuvarda Bulunan Cihazlar ve Teknik Donanımlar
Laboratuvarda, bitkisel ekstraksiyon süreçleri ile gıda kalite kontrol ve mikrobiyoloji pratiklerinin uluslararası standartlarda yürütülmesini sağlayan şu teknik donanımlar ve analiz enstrümanları yer almaktadır:
- Ekstraksiyon ve Yağ Çıkarma Düzenekleri: Tıbbi ve aromatik bitkilerden uçucu (esansiyel) ve sabit yağların sıcak/soğuk yöntemlerle ayrıştırılmasında kullanılan distilasyon ve ısıtıcı düzenekleri.
- Mikrobiyolojik Ekim ve İnkübasyon İstasyonu: Bakteri ekimi ve mikrobiyolojik besi yeri oluşturma işlemlerinde sterilizasyon ve kontrollü üreme sağlayan laboratuvar donanımları.
- Etüv ve Kuru Madde Analiz Cihazları: Baklagiller, unlu mamuller ve baharatlarda kuru madde ile organik madde tayini amacıyla nem uzaklaştırma ve sabit tartım işlemlerini gerçekleştiren hassas kurutma fırınları.
- Titrasyon ve Kimyasal Analiz Setleri: Süt, süt ürünleri ve sıvı/katı yağlarda asitlik tayini ile çökelek miktarı tespiti için kullanılan büret, indikatör ve cam laboratuvar sarf malzemeleri.
- Hassas Teraziler ve Çözelti Hazırlama Üniteleri: Saf etil alkolün distile su ile istenen oranlarda seyreltilmesi ve kozmetik/farmasötik formulasyonların miligram düzeyinde tartımı için kullanılan analitik teraziler.
Araştırma Alanları ve Uygulama Alanları
Laboratuvarda iki farklı programın müfredat hedeflerine ve endüstriyel gereksinimlere yönelik olarak yürütülen temel uygulama ve araştırma alanları şunlardır:
- Kozmetik ve Parfüm Formulasyonları: Parfüm Bitkileri Değerlendirme dersi kapsamında; saf etil alkolün distile su ile seyreltilmesi, bitkisel uçucu yağların analizi ve kişiye özel parfüm denemelerinin yapılması.
- Fitoterapi ve Doğal Ürün Reçeteleri: Fitoterapi dersi kapsamında; tentür, merhem ve krem yapımı; çay terkiplerinin hazırlanması, infüzyon, dekoksiyon ve sıcak yağ çıkarma tekniklerinin uygulanması.
- Gıda Mikrobiyolojisi Uygulamaları: Gıda güvenliği standartlarına uygun mikrobiyolojik besi yeri (besiyeri) oluşturma ve kontrollü bakteri ekimi faaliyetleri.
- Gıda Kalite Kontrol ve Bileşen Analizleri: Süt ve süt ürünlerinde asitlik ve çökelek tayini; bitkisel ve hayvansal yağlardan asitlik derecesi tespiti; baklagiller, unlu mamuller ve baharatlarda kuru madde ve organik madde tayini çalışmaları.
Öğrencilere ve Sektöre Sağladığı Katkılar
- Çok Disiplinli Sektörel Yetkinlik: Ortak laboratuvar modeli sayesinde öğrenciler hem gıda teknolojisi analizlerine hem de kozmetik/ilaç hammaddesi olan tıbbi bitkilerin işleme süreçlerine hakim olarak mezun olurlar.
- Uygulamalı Ar-Ge ve Girişimcilik Deneyimi: Öğrencilerin kendi istekleri doğrultusunda farklı uçucu yağları kullanarak kişiye özel parfüm, merhem veya krem formüle etmesi, inovatif ürün geliştirme reflekslerini doğrudan destekler.
- Endüstriyel Kalite Güvence Refleksi: Laboratuvarda gerçekleştirilen kuru madde, asitlik ve mikrobiyolojik testler, öğrencilerin gıda fabrikaları, ilaç laboratuvarları ve kozmetik üretim tesislerindeki kalite kontrol departmanlarında hemen işe başlayabilecek pratik donanıma ulaşmasını sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Tıbbi ve Aromatik Bitkiler ve Gıda Teknolojileri Laboratuvarını hangi bölümler kullanır?
Bu laboratuvar, Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu bünyesinde yer alan Gıda Teknolojileri Programı ile Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Programı tarafından ortak bir uygulama alanı olarak kullanılmaktadır.
2. Laboratuvarda tıbbi bitkilere yönelik hangi pratik uygulamalar yapılmaktadır?
Laboratuvarda fitoterapi ve parfüm bitkileri değerlendirme dersleri kapsamında tentür, merhem, krem ve çay terkipleri hazırlanmakta; infüzyon, dekoksiyon ve sıcak yağ çıkarma teknikleri uygulanarak çeşitli parfüm formulasyonları geliştirilmektedir.
3. Gıda Teknolojileri programı öğrencileri laboratuvarda hangi testleri gerçekleştirmektedir?
Gıda Teknolojileri öğrencileri laboratuvarda mikrobiyolojik besi yeri oluşturma ve bakteri ekimi, süt ve süt ürünlerinde asitlik ve çökelek tayini, yağlarda asitlik tayini ile baklagil, unlu mamul ve baharatlarda kuru madde ve organik madde tayini çalışmaları yapmaktadır.
4. Laboratuvarda kişiye özel kozmetik ürün denemeleri yapılıyor mu?
Evet, Parfüm Bitkileri Değerlendirme dersi kapsamında her öğrencinin kendi isteği ve yönelimi doğrultusunda farklı bitkilere ait uçucu (esansiyel) yağlar kullanılarak kişiye özel parfüm denemeleri ve formulasyonları gerçekleştirilmektedir.
5. Bu laboratuvarda verilen eğitimin gıda sektörü açısından önemi nedir?
Laboratuvar; gıda bilimi ve teknolojisi konusunda teorik bilgiye sahip, gıda üretimi, kalite güvence, araştırma-geliştirme (Ar-Ge) ve gıda kontrolü alanlarındaki analizleri gıda mevzuatına uygun şekilde yürütebilen nitelikli gıda teknikerleri yetiştirilmesini sağlar.
