Üsküdarlı mezunun yapay zekâ yolculuğu Karlsruhe’ye uzandı

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü mezunu İpek Uçar, Almanya’nın önde gelen teknik üniversitelerinden Karlsruhe Teknoloji Enstitüsünün (KIT) Computer Science yüksek lisans programına kabul edildi. Lisans eğitimini 3.62 not ortalamasıyla tamamlayan Uçar, yapay zeka ve robotik alanındaki çalışmalarını KIT’te derinleştirmeyi hedefliyor. 

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü mezunu İpek Uçar, akademik başarılarına bir yenisini daha ekledi. 

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Gamze Uslu danışmanlığında yürüttüğü mezuniyet tezinde yapay zeka ve robotik alanına yönelik çalışmalar gerçekleştiren Uçar, lisans eğitimini 3.62 not ortalamasıyla tamamladı.

Almanya’nın önde gelen teknik üniversitelerinden Karlsruhe Teknoloji Enstitüsünün (KIT) Computer Science yüksek lisans programına kabul edilenUçar, lisans eğitimi boyunca yapay zeka alanına odaklanarak staj, hackathon, yarışma ve akademik çalışmalarda aktif rol aldı. Uçar, yüksek lisans eğitiminde makine öğrenmesi, robotik ve bedenlenmiş yapay zeka alanlarında çalışmalarını sürdürmeyi planlıyor.

Matematik ve problem çözme ilgisi bilgisayar mühendisliğine yöneltti

2002 yılında Bursa’da doğan İpek Uçar, fen lisesinde eğitim gördüğü dönemde matematiğe ve problem çözmeye duyduğu ilginin kendisini mühendisliğe yönelttiğini belirtti. Bilgisayar Mühendisliğini tercih etmesindeki en önemli etkenin ise soyut bir problemi kod aracılığıyla çalışan somut bir çözüme dönüştürme fikri olduğunu ifade etti.

Uçar, akademik yolculuğunda derslerle yetinmeyerek farklı alanlarda deneyim kazanmasının kendisini bugünkü noktaya taşıdığını söyledi. Uçar; “Akademik yolculuğumda beni bu noktaya taşıyan en önemli etkenler derslerle yetinmeyip stajlara, hackathonlara ve ulusal program ve sınavlara aktif olarak katılmam, üçüncü sınıftan itibaren yapay zeka alanına odaklanmam ve öğrendiğim her konuyu mutlaka bir projeye dönüştürme alışkanlığım oldu.” dedi.

Lisans boyunca verdiği emek uluslararası düzeyde karşılık buldu…

Karlsruhe Teknoloji Enstitüsünden kabul almanın kendisi için büyük bir anlam taşıdığını belirten Uçar, başvuru sürecinin titiz bir hazırlık gerektirdiğini söyledi. KIT’in çevrim içi portalı üzerinden yürütülen başvuru sürecinde transkript, ders içerikleri ve akademik ve mesleki deneyimlerin detaylı şekilde belgelendirildiğini aktaran Uçar, değerlendirmede adayın bütünsel profilinin dikkate alındığını ifade etti.

“Yıllardır hedeflediğim bir kapının açıldığını hissettim”

Uçar, başvuru sürecini şöyle anlattı:

“Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü, dünya sıralamalarında ilk 100, Avrupa’da ilk 50 üniversite arasında yer alan; Almanya’nın en prestijli teknik üniversitelerini bir araya getiren TU9 birliğinin üyesi bir kurum. Özellikle robotik ve yapay zeka araştırmalarıyla Avrupa’nın önde gelen enstitülerinden. Dünya çapında bu düzeyde tanınan bir üniversiteden kabul almak, lisans boyunca verdiğim emeğin uluslararası düzeyde karşılık bulduğunu gösterdi. Bu benim için çok değerli.”

Başvurunun belge odaklı ve kapsamlı bir süreç olduğunu belirten Uçar, özgeçmişinde yer alan deneyimlerin tamamını kanıtlayan belgelerle sunduğunu ifade etti. Dokuz aylık yapay zeka stajından Google Yapay Zeka Akademisi bursiyerliğine, öğrenci kongresinde sundukları bildiriden Siber Vatan yarı final yarışmasındaki derecesine kadar farklı çalışmalarını başvuru dosyasına eklediğini söyleyen Uçar, kabulün tüm bu çalışmaların yanı sıra mezuniyet tezinin de oluşturduğu bütünsel profilin sonucu olduğunu dile getirdi.

Uçar, kabul haberini aldığı anı ise “Kabul e-postasını gördüğüm an yaşadığım mutluluğu ve gururu tarif etmek zor, yıllardır hedeflediğim bir kapının açıldığını hissettim.” sözleriyle anlattı.

Mezuniyet tezi yapay zeka ve robotik kesişiminde…

İpek Uçar’ın lisans eğitimindeki en önemli çalışmalarından biri de mezuniyet tezi oldu. 

Uçar, tezinde insan diliyle verilen komutları anlayarak bunları fiziksel eylemlere dönüştürebilen bir yapay zeka ajanı geliştirdi.

Çalışmasının temelinde yapay zeka modellerinin yalnızca dili anlamasının değil, fiziksel dünyayı algılayarak çok adımlı görevleri doğru şekilde gerçekleştirebilmesinin bulunduğunu belirten Uçar, projesini şöyle anlattı:

“Mezuniyet tezimde insan diliyle verilen komutları anlayıp bunları fiziksel eylemlere dönüştürebilen bir yapay zeka ajanı geliştirdim. Bugünün yapay zeka modelleri metin üretmekte çok başarılı ama bir robota ‘kupayı yıka ve kahve makinesine yerleştir’ dediğinizde işler değişiyor. Robotun cümleyi anlaması yetmiyor bulunduğu ortamı görmesi, kupanın nerede olduğunu keşfetmesi, lavaboya gitmesi ve adımları doğru sırayla, hata yapmadan uygulaması gerekiyor. Dil ile fiziksel dünya arasındaki bu köprü, literatürdeki adıyla ‘bedenlenmiş yapay zeka’ (embodied AI) alanın en zorlu araştırma problemlerinden biri.”

Uçar, AI2-THOR adlı üç boyutlu gerçekçi ev simülasyonunda çalışan bir sistem tasarladığını belirterek, transformer tabanlı bir dil modülünü anlamsal haritalama, rota planlama ve pekiştirmeli öğrenme yöntemleriyle birleştirdiğini ifade etti. Bu sayede ajanın çok adımlı ev içi görevleri tamamlamasını hedeflediğini söyleyen Uçar, çalışmanın ev robotlarından yaşlı bakım asistanlarına kadar farklı gerçek dünya uygulamalarına katkı sağlayabilecek bir araştırma alanına odaklandığını belirtti.

Mezuniyet tezinin KIT başvurusundaki yerini de değerlendiren Uçar, çalışmasının araştırma yönünü gösteren önemli bir parça olduğunu ifade etti. Uçar; “Tezim, başvuru dosyamda araştırma yönümü gösteren önemli bir parçaydı. Üstelik KIT’in robotik ve yapay zeka araştırmalarıyla özellikle öğrenen robot sistemleri üzerine çalışan enstitüleriyle doğrudan örtüşüyordu. Yüksek lisansta yapmak istediğim çalışmanın somut bir ön adımı niteliğindeydi. Ama dürüst olmak gerekirse kabulde tek başına belirleyici olan bir unsur değildi; staj deneyimim, aldığım eğitimler ve akademik profilimle birlikte bütünün bir parçasıydı.” dedi.

 “Teoriyi her zaman uygulamayla birleştirme şansı buldum”

Üsküdar Üniversitesinde aldığı eğitimin uluslararası yüksek lisans başvurusundaki katkısına da değinen Uçar, özellikle bölümün yüzde 100 İngilizce eğitim vermesinin önemli bir avantaj sağladığını söyledi. Proje odaklı dersler ve laboratuvar çalışmalarının teorik bilgiyi uygulamayla birleştirmesine imkân verdiğini belirten Uçar, akademik danışmanlarının da araştırma sürecinde önemli bir rol üstlendiğini ifade etti.

Uçar, Üsküdar Üniversitesindeki eğitim deneyimini şu sözlerle değerlendirdi:

“Bölümümün eğitim dilinin yüzde yüz İngilizce olması hem yurt dışı başvuru sürecinde hem de uluslararası literatürü takip etmemde en büyük avantajlarımdan biriydi. Proje odaklı dersler ve laboratuvar çalışmaları sayesinde teoriyi her zaman uygulamayla birleştirme şansı buldum. Hocalarımın kapısı her zaman açıktı; mezuniyet tezimde ve bölümde yaptığım araştırmalarımda aldığım akademik danışmanlık, bir konuyu araştırma disipliniyle ele almayı öğretti. Bu desteğin, KIT gibi araştırma ağırlıklı bir kuruma kabul edilmemde doğrudan payı var; tüm hocalarıma içtenlikle teşekkür ediyorum.”

Hedefi yapay zeka, robotik ve siber güvenliğin kesişiminde çalışmak

Karlsruhe Teknoloji Enstitüsündeki yüksek lisans eğitiminde makine öğrenmesi ve robotik alanlarına odaklanmayı hedefleyen Uçar, özellikle dil modellerini fiziksel dünyayla buluşturan bedenlenmiş yapay zeka çalışmalarını derinleştirmek istediğini söyledi.

Uçar, bununla birlikte kendisini tek bir alana sınırlandırmak istemediğini ve bilgisayar biliminin sürekli değişen yapısına uyum sağlayabilmenin önemli olduğunu vurguladı. Üsküdar Üniversitesindeki lisans eğitimi ve Siber Vatan programındaki deneyiminin kendisine sistemleri bütünsel şekilde değerlendirme bakışı kazandırdığını belirten Uçar, yapay zeka ve güvenlik kesişiminde uzmanlaşmayı hedeflediğini ifade etti.

Uzun vadeli hedefinin ise Almanya’da edineceği akademik birikimi Türkiye’ye taşımak olduğunu belirten Uçar, “Mezuniyet sonrasında edindiğim uzmanlığı gerçek dünya sistemlerine uygulamayı planlıyorum. Uzun vadede ise burada edineceğim birikimi, hızla büyüyen Türkiye yapay zeka ve teknoloji ekosistemine taşımak en büyük hedeflerimden biri.” dedi.

“Somut işler biriktirin ve her şeyi belgeleyin”

Yurt dışında bilgisayar bilimi alanında yüksek lisans yapmak isteyen öğrencilere de tavsiyelerde bulunan Uçar, not ortalamasının önemli olmakla birlikte tek başına yeterli olmadığını söyledi. Öğrencilerin aldıkları derslerin içeriklerine, proje ve staj deneyimlerine de önem vermeleri gerektiğini belirten Uçar, başvuru sürecinde deneyimlerin belgelenmesinin kritik olduğunu vurguladı.

Uçar, öğrencilere şu tavsiyelerde bulundu:

“Birincisi, not ortalaması elbette önemli ama tek başına yeterli değil. Hangi dersleri aldığınız da en az onun kadar önemli. KIT gibi üniversiteler transkriptinizi teorik bilgisayar bilimi, pratik bilgisayar bilimi ve matematik kredileri üzerinden puanlıyor. Bu yüzden temel dersleri ‘geçilecek ders’ olarak değil, başvuru dosyanızın parçası olarak görün.”

“İkincisi, sizi anlatan somut işler biriktirin: projeler, stajlar, hackathonlar, yarışmalar. Bunlar başvuruda en az notlar kadar konuşuyor. Ve yaptığınız her şeyi mutlaka belgeleyin ve arşivleyin: staj yazıları, sertifikalar, yarışma sonuçları, bildiri kanıtları. Başvurularda beyan ettiğiniz her deneyim için kanıt isteniyor o gün geldiğinde dağınık klasörlerde belge aramak istemezsiniz.”

İngilizcenin de başvuru sürecinin önemli bir parçası olduğunu belirten Uçar, öğrencilerin dili yalnızca sınavlarda başarılı olmak için değil, günlük hayatın bir parçası haline getirerek öğrenmeleri gerektiğini söyledi. Lisans eğitimi boyunca kampüsteki uluslararası öğrencilerle iletişim kurmasının İngilizcesini geliştirmesinde önemli katkı sağladığını ifade etti.

“Kendinize bu hedefi koymaktan çekinmeyin”

Uçar, son olarak yurt dışında eğitim hedefleyen öğrencilere şunları söyledi:

“Bu süreç göründüğü kadar ulaşılmaz değil takvimler ve şartlar üniversitelerin sitelerinde net biçimde yazıyor. Hocalarınızdan destek istemekten çekinmeyin ve olası bir reddi bir son değil, yol haritanızın parçası olarak görün. Doğru hazırlanmış bir dosyayla dünyanın en iyi teknik üniversiteleri ulaşılabilir bir hedef, kendinize bu hedefi koymaktan çekinmeyin.”

Uçar, sözlerini Almanya’da yüksek lisans için yola çıkarken kendisine rehber olacak bir Goethe sözüyle tamamladı: “Bilmek yetmez, uygulamak da gerekir; istemek yetmez, yapmak da gerekir.”