Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi Sadettin Demirel ve Dr. Neslihan Bulur Demirel tarafından yürütülen araştırma kapsamında 1 Ocak 2015 ile 1 Haziran 2023 tarihleri arasındaki dört seçimde kamu medyasının ve uluslararası Türkçe yayınların sosyal medya paylaşımları incelendi.
1,5 milyon tweetin analiz edildiği araştırmada uluslararası yayınların editoryal dengeyi koruyarak bir “vekil kamusal alan” işlevi gördüğünü saptadı.
Yürütülen çalışma, uluslararası hakemli SSCI (Q1) ve Scopus (Q1) endekslerinde taranan Journal of Information Technology & Politics dergisinde yayımlandı.
Türkiye’de seçim dönemlerinde medya görünürlüğünün nasıl şekillendiğine ilişkin kapsamlı bir akademik araştırma, Türkiye’de kamu medyası ile uluslararası Türkçe yayınlar arasındaki editoryal farkın yıllar içinde belirgin biçimde arttığını ortaya koydu.
Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyeleri tarafından hazırlanan “State apparatus vs. surrogate sphere: a comparative analysis of domestic and international media in Turkish elections” başlıklı makale, uluslararası hakemli SSCI (Q1) ve Scopus (Q1) endekslerinde taranan Journal of Information Technology & Politics dergisinde yayımlandı.
Çalışma, Türkiye'deki yerel kamu medyası (Anadolu Ajansı ve TRT) ile uluslararası kamu medyasının (BBC Türkçe, DW Türkçe ve Sputnik Türkiye) editoryal ayrışmasını ele alıyor.
1,5 milyon tweet analiz edildi
Araştırma kapsamında, 1 Ocak 2015 ile 1 Haziran 2023 tarihleri arasında ilgili medya kuruluşları tarafından paylaşılan yaklaşık 1,5 milyon tweetlik bir veri seti analiz edildi.
Bu veri seti içerisinden seçim dönemlerine ait 22 bin 739 kampanya odaklı paylaşım ayrıştırılarak; siyasi partilerin görünürlüğü, tematik çerçeveleme ve aktörlerin söylemsel konumlandırılması açısından incelendi. Çalışmanın tematik sınıflandırma aşamasında yapay zekâ modellerinden yararlanıldı.
Görünürlük değişiklik gösteriyor…
Araştırmanın istatistiksel bulguları, yerel kamu medyasında iktidar partisinin görünürlüğünün yıllar içinde sistematik biçimde arttığını ortaya koyuyor.
2015 genel seçimlerinde kamu medyasının iktidar partisine ayırdığı görünürlük oranı yüzde 56,6 olarak ölçülürken, bu oran 2023 seçimlerinde yüzde 92,3’e yükseldi. Aynı dönemde ana muhalefet partisinin yerel kamu medyasındaki görünürlüğü ise yüzde 19,2’den yüzde 2,8’e geriledi.
“Vekil Kamusal Alan” işlevi
Çalışmada, yerel kamu medyasının editoryal olarak iktidar partisinin kontrolüne geçmesi “partizan ele geçirme” kavramıyla açıklanıyor. Buna karşılık BBC Türkçe, DW Türkçe ve Sputnik Türkiye gibi uluslararası yayınların, muhalefet partilerine daha dengeli görünürlük sağladığı ve siyasi aktörlere özne olma alanı tanıdığı belirlendi.
Araştırmacılar, uluslararası medyanın bu yönüyle Türkiye’deki kısıtlı medya ortamında bir “vekil kamusal alan” işlevi üstlendiğini ifade ediyor.