Sıfır emisyon hedefi hayat kurtarıyor!

Üsküdar Üniversitesi COP31 Koordinatörlüğünden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, sıfır emisyon hedefinin yalnızca çevresel bir zorunluluk değil, aynı zamanda hayati bir halk sağlığı politikası olduğuna dikkat çekti. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin kalp-damar hastalıklarından kanser ve Alzheimer’a kadar pek çok sağlık sorununu tetiklediğini belirten Karakaş, aşırı sıcaklar, kuraklık ve orman yangınlarının özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalar üzerindeki riskleri artırdığını vurgulayarak erken adımlar atılması çağrısında bulundu. 

Üsküdar Üniversitesi COP31 Koordinatörlüğünden, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) Çevre Sağlığı Programı Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, sıfır emisyon hedefinin insan sağlığı açısından önemini değerlendirdi.

Hava kirliliği erken ölüm riskini artırıyor!

Sıfır emisyon hedefinin iklim değişikliğiyle mücadelenin ötesinde halk sağlığını korumaya yönelik önemli bir adım olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, “Sıfır emisyon hedefi hem iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik çevresel bir hedef hem de önemli bir halk sağlığı politikasıdır. Fosil yakıtların kullanılmasıyla karbondioksit, partiküler madde, azot oksit ve kükürt oksitler gibi kirleticiler atmosfere salınmaktadır. Bu kirleticiler kalp damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve kanser gibi hastalıkların yanında Alzheimer gibi hastalıkların gelişiminde de rol oynayarak erken ölüm riskini artırabilmektedir.” dedi.

İklim değişikliğinin insan sağlığını yalnızca hava kirliliği yoluyla etkilemediğini belirten Karakaş, “İklim değişikliği aşırı sıcaklara, kuraklığa, sellere, orman yangınlarına, temiz su ve gıdaya erişimde güçlüklere neden olmaktadır. Bu koşullar enfeksiyon hastalıklarının artmasına yol açarak insan sağlığını doğrudan ve dolaylı olarak tehdit etmektedir. Özellikle sıcaklığa bağlı ölümler, gıda güvensizliği, çalışma kapasitesi kaybı ve bulaşıcı hastalık riskleri bakımından giderek büyüyen bir sağlık yükü oluşmaktadır.” diye konuştu.

Türkiye'de enerji talebi ile fosil yakıt kullanımı birbirinden ayrıştırılmalı!

Türkiye'nin karbon emisyonlarını azaltma sürecinde karşılaştığı en önemli sorunlardan birinin ekonomik büyüme ve artan enerji talebinin fosil yakıt kullanımından yeterince ayrıştırılamaması olduğunu belirten Karakaş, “Enerji üretiminin yanı sıra sanayi kolları, ulaşım ve kentlerin özel araç kullanımını teşvik eden yapısı dönüşüm gerektiren temel alanlardır. Temiz üretim teknolojilerine geçiş için gereken yatırım maliyetleri, finansmana erişim, elektrik şebekelerinin yenilenebilir enerjiye uyumlu hale getirilmesi ve enerji depolama kapasitesinin geliştirilmesi de dönüşüm sürecini etkileyen unsurlardır.” dedi.

“Enerji verimliliği, toplu taşıma, döngüsel üretim, atıkların azaltılması ve davranış değişikliği birlikte ele alınmalıdır.” diyen Karakaş, “Ulaşım, binalar, gıda ve tüketim politikalarının bütüncül şekilde planlanmasıyla yüksek yaşam kalitesini koruyarak emisyon azaltımları sağlanabilir.” ifadelerini kullandı.

Kentler özel araç kullanımını azaltacak şekilde planlanmalı!

Ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasında bireysel tercihler kadar şehir planlamasının da belirleyici olduğunu dile getiren Karakaş, “Bireylerin kısa mesafelerde yürümeyi ve bisikleti tercih etmesi, toplu taşıma kullanması ve özel araç yolculuklarını azaltması ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılması yalnızca bireysel tercihlere bırakılmamalıdır.” dedi.

Kentlerin insanların günlük ihtiyaçlarına daha kısa mesafelerde ulaşabilecekleri şekilde tasarlanmasının önemine değinen Karakaş, şöyle devam etti:

“Şehirlerin güvenli ve kesintisiz yaya ve bisiklet yolları oluşturması, erişilebilir ve hızlı toplu taşıma sistemlerini yaygınlaştırması, toplu taşıma filolarını düşük emisyonlu araçlara dönüştürmesi ve yerleşim alanlarını insanların temel hizmetlere kısa mesafelerde ulaşabileceği şekilde planlaması gerekir.”

Elektrikli araçların da emisyonların azaltılması açısından önemli bir seçenek olduğunu belirten Karakaş, “Ancak elektrikli araçların toplam iklim faydası, kullanılan elektriğin üretim kaynağına ve aracın tüm yaşam döngüsüne bağlıdır.” diye konuştu.

Evlerde farkında olmadan karbon ayak izimizi artırıyoruz!

Günlük yaşamda yapılan bazı tercihlerin enerji tüketimini ve karbon ayak izini artırabildiğini belirten Karakaş, “Konutların gereğinden fazla ısıtılması veya soğutulması, yetersiz bina yalıtımı, enerji verimliliği düşük cihazların kullanılması, elektrikli cihazların açık ya da bekleme modunda bırakılması ve makinelerin tam kapasiteye ulaşmadan çalıştırılması evlerde enerji tüketimini artıran başlıca davranışlardır.” dedi.

Bireysel karbon ayak izinin yalnızca evlerde kullanılan elektrik ve yakıtla sınırlı olmadığını hatırlatan Karakaş, “Ulaşım biçimi, satın alınan ürünlerin üretimi, sık eşya değiştirme alışkanlığı ve atık oluşumu da toplam karbon ayak izinin önemli bileşenleridir. Bu nedenle günlük yaşamda tüketim alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerekmektedir.” ifadelerini kullandı.

Çöpe atılan her gıda, su ve enerji kaybı anlamına geliyor!

Gıda israfının çoğu zaman gözden kaçan önemli bir sera gazı emisyonu kaynağı olduğunu ifade eden Karakaş, “Bir gıda ürünü çöpe atıldığında yalnızca ürün değil; üretiminde kullanılan su, enerji, gübre, arazi, ambalajlama ve taşıma kaynakları da boşa harcanmış olmaktadır. Küresel gıda sistemleri toplam sera gazı emisyonlarında önemli bir paya sahiptir. Bu nedenle üretimden tüketime kadar bütün zincirin dikkate alınması gerekmektedir.” dedi.

Gıda atıklarının azaltılmasının yanı sıra ürünlerin kullanım ömrünün uzatılmasının da önemli olduğunu belirten Karakaş, “İhtiyaç kadar satın almak, gıda atığını azaltmak, ürünleri uzun süre kullanmak, onarmak ve yeniden kullanmak günlük yaşamda uygulanabilecek etkili adımlardır.” diye konuştu.

Yenilenebilir enerjiye geçiş net sıfır emisyonun temel koşullarından biri!

Güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılmasının net sıfır emisyon hedefine ulaşmada belirleyici rol oynadığını belirten Karakaş, “Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş, net sıfır emisyon hedefinin temel koşullarından biridir. Elektrik üretiminin güneş ve rüzgâr gibi düşük karbonlu kaynaklara yönelmesi, yalnızca elektrik sektöründe değil; ulaşımda, binalarda ve bazı sanayi süreçlerinde de temiz elektrik yoluyla karbon emisyonlarının azaltılmasını mümkün kılar.” dedi.

Yenilenebilir enerji teknolojilerinin tüm yaşam döngüsü boyunca değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Karakaş, “Yaşam döngüsü temelli çalışmalar, rüzgâr ve güneş enerjisinin üretim, altyapı ve malzeme kullanımı da hesaba katıldığında fosil yakıtlara göre çok daha düşük sera gazı emisyonlarına sahip olduğunu göstermektedir. Yenilenebilir enerji teknolojilerinin kurulması belirli miktarda enerji ve malzeme gerektirse de bu durum, fosil yakıtların kullanımından kaynaklanan yüksek ve sürekli emisyonlarla karşılaştırıldığında yenilenebilir enerjinin iklim faydasını ortadan kaldırmamaktadır.” ifadelerini kullandı.

Yenilenebilir enerji tek başına yeterli değil!

Enerji dönüşümünde yenilenebilir kaynakların yaygınlaştırılmasının tek başına yeterli olmayacağını vurgulayan Karakaş, “Enerji verimliliğinin artırılması, enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesi, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi ve sanayide düşük karbonlu teknolojilerin uygulanması gerekir. Yenilenebilir enerji yatırımlarının da arazi kullanımı, biyolojik çeşitlilik, su kaynakları ve kullanım ömrü sonunda oluşacak atıklar bakımından çevresel değerlendirmeye tabi tutulması önemlidir.” diye konuştu.

İklim krizinden en fazla çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalar etkileniyor!

Emisyon azaltımının gecikmesinin gelecek yıllarda çevresel ve toplumsal riskleri daha da ağırlaştıracağına dikkat çeken Karakaş, “Emisyon azaltımının gecikmesi, aşırı sıcaklıkların, kuraklıkların, orman yangınlarının, yoğun yağışların ve sellerin daha sık ve daha şiddetli yaşanmasına neden olacaktır. Bu süreç su kaynakları, tarımsal üretim, gıda güvenliği, ekosistemler, enerji altyapısı ve insan sağlığı üzerinde birbiriyle bağlantılı riskler oluşturacaktır.” dedi.

İklim değişikliğinin toplumun bütün kesimlerini aynı ölçüde etkilemediğini belirten Karakaş, “İklim değişikliği; insan sağlığı, su temini, gıdaya erişim, ekonomi ve altyapı üzerinde eş zamanlı ve birbirini güçlendiren çok sayıda tehdidi harekete geçirebilmektedir. Çocuklar, yaşlılar, kronik hastalığı bulunan kişiler, açık alanda çalışanlar ve ekonomik açıdan dezavantajlı gruplar daha yüksek risk altındadır.” ifadelerini kullandı.

Emisyonların azaltılması sağlık harcamalarını da düşürebilir!

İklim değişikliğiyle mücadelenin yalnızca gelecek nesiller açısından değil, bugünün toplumları için de önemli kazanımlar sağlayabileceğini vurgulayan Karakaş, “Bugün atılacak adımlarla hava kalitesinin iyileşmesi, sağlık giderlerinin azalması, enerji güvenliğinin güçlenmesi, daha yaşanabilir kentlerin oluşturulması ve yeni istihdam alanlarının gelişmesi gibi yakın dönemli toplumsal faydalar sağlanabilecektir.” dedi.
Sıfır emisyon hedefinin çevre politikalarıyla birlikte sağlık, enerji, ulaşım, sanayi ve şehircilik politikalarının ortak hedefi olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi İnci Karakaş, emisyon azaltımına yönelik bütüncül adımların hem çevrenin korunması hem de toplum sağlığının geliştirilmesi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.