İçeriğe atla

İçerik

Dijital çağın acı gerçeği: “Akıllı telefon olmak istiyorum”

Haber ile ilişkili SDG etiketleri

SDGS IconSDGS IconSDGS IconSDGS IconSDGS Icon

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Vakıf Başkanı Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Bakırköy Müftülüğüne bağlı “Diyanet Gençlik” tarafından düzenlenen “Baba-Oğul Aynı Safta” kampında bir söyleşi gerçekleştirdi. “Aile ve Nitelikli İletişim” başlıklı söyleşide aile içi iletişimin önemi, ebeveynlerin çocuklarıyla kurduğu ilişkinin niteliği ve değişen teknoloji karşısında aile değerlerinin korunması ele alındı. Tarhan’ın, bir anaokulu öğrencisinin öğretmenine söylediği; "Annem babam sürekli telefonla meşgul, benimle değil onunla ilgileniyorlar, ben de akıllı telefon olmak istiyorum." sözleri ise dijital çağın acı gerçeğini gözler önüne serdi. 

Bakırköy Yeni Mahalle Camisinde gerçekleşen söyleşiye ilgi yoğun oldu.

Söyleşinin moderatörlüğünü ise İlçe Vaizi İsa Esadlıoğlu üstlendi. 

Program, Bakırköy İlçe Müftüsü Muhammed Ali Özer’in açılış konuşmasıyla başladı. “Baba-Oğul Aynı Safta” etkinliğinin önemine değinen Özer, babalar ile oğulların aynı ortamda bir araya gelerek ortak bir gelecek için birlikte hareket etmelerinin önemini vurguladı. Bu buluşmaların gençlerin ve babalarının birlikteliğini güçlendirmesine katkı sağlayacağını belirten Özer, etkinliğin hayırlara vesile olmasını temenni etti.

Prof. Dr. Nevzat Tarhan: “İletişimsizlik, çatışmalı iletişimden daha kötü”

Aile içi iletişimin önemine dikkat çeken Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Vakıf Başkanı Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sağlıklı iletişimin karşılıklı konuşma ve paylaşım üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Tarhan; “İletişim tek yönlü değil iki yönlüdür. Ailede bildiğimiz sağlıklı iletişim, iki tarafın da konuşabildiği karşılıklı bir iletişimdir. Bunun dışında çatışmalı iletişim ve üçüncü olarak iletişimsizlik vardır. Aslında iletişimsizlik, çatışmalı iletişimden daha kötüdür. Çünkü bir evde, aile içinde sohbet ve paylaşım yoksa bu uzatmaya bırakılmış bir maç gibidir. Her an kopacak, her an bitecek gibi düşünmek gerekir. İletişim yoksa çocuklarda ve gençlerde duygusal ihmal oluşuyor. İhmal oluşunca insanlar aynı evde yalnız hissediyorlar. Hatta buna mesafesiz terk ediş diyoruz. Aynı evdeler, hep beraber yaşıyorlar ama terk edilmiş gibi yaşıyorlar. Psikiyatrik vakalarla karşılaştığımızda çocukluk çağı travma ölçeğine bakıyoruz ve bu kişilerde duygusal ihmal olduğunu görüyoruz. Yani duygusal olarak ihmal edilmiş, kendilerini yalnız hisseden ve ilgi gösteren kişilere bağlanan insanlar ortaya çıkıyor. Peki ilgi gösteren ne? Sosyal medya. Sonsuz kaydırmalar, sonsuz videolar… Kendilerini bunlara kaptırıyorlar. Aile içinde sosyal bağ kuramayan kişilerde madde bağımlılığı, yasaklı madde bağımlılıkları da ortaya çıkabiliyor. Çünkü sosyal bağ kurmak, insanın psikolojik ve nörobiyolojik bir ihtiyacıdır.” şeklinde konuştu.

“Mevcut teknolojiyi davamız, hayallerimiz ve ideallerimiz için kullanacağız”

Değişen teknoloji ve toplumsal koşullar karşısında aile içi iletişimin de yeniden ele alınması gerektiğini belirten Tarhan; “Bu zamanın genci yeni teknolojiye sahip. Sosyal ilişkileri ve insan ilişkileri çok daha farklı. Dünya şu anda küresel bir elektronik köy gibi oldu. Dünyanın bir tarafında, en uzak yer olan Yeni Zelanda'da yaşanan bir şeyi aynı gün burada duyabiliyorsunuz. Böyle bir dünyada, bu kadar teknolojinin ve hızlı yaşamın olduğu bir dönemde biz nasıl annemizin, babamızın, dedelerimizin kıyafetlerini giymiyorsak, aynı araçları ve teknolojileri kullanmıyorsak, günlük yaşantımızda da mevcut teknolojiyi kendi amacımız, davamız, hayallerimiz ve ideallerimiz için kullanacağız. Ben aile içinde iletişimin olması için evde bir güven alanı bulunması gerektiğini söylüyorum. Anne, baba ve çocuklar eve gelirken korka korka gelmemeli. Çocuk eve gelirken ‘Yine beni azarlayacaklar, yine bir sürü soru soracaklar, dersin nasıldı diyecekler.’ diye düşünmemeli. Her sabah kahvaltısı bir konferansa dönüşmemeli. Böyle olursa çocuk ilk fırsatta evden kaçmak istiyor. Üniversiteye gidip uzaklaşmak, başka bir şehirde okumak istiyor. Bunun arka planında da bu durum var. Ev güvenli bir alan, sıcak bir ortam olmalı. Bunun için ailede saatlerce uzun uzun oturup konuşmak gerekmiyor. Nitelikli beraberlik dediğimiz şey 10 dakika da olabilir. Ancak bu sürede göz teması kurulmalı, sadece büyükler konuşmamalı çocuk da sorular sormalı, gençler de konuşmaya katılmalı. Konu açılmalı, ortak ilgi alanları bulunmalı. Ortak ilgi alanı bulamazsak yine iletişim kuramayız.” dedi.

“Bir insanın kalbinde ne varsa diline o geliyor”

Aile içinde benimsenen değerlerin ve çocuklara aktarılan yaşam hedeflerinin önemine değinen Tarhan; “Günümüzde insani değerler açısından aileyi özellikle sosyal medya çok etkiliyor. Sosyal medya ve akıllı telefonlar evin açık kapısı haline geldi. Çocuklar evin güvenli ortamında olsalar bile bu kapıdan rahatlıkla etki altında kalabiliyorlar. Peki, evde çocuklarımızla ne konuşuyoruz? Ev güvenli alan, tamam ama evde baskın konu ne? En çok parayı mı, maçı mı konuşuyoruz? Dijitalleşme hayatımızı değiştirdi ama ailede oturup konuştuğumuzda baskın konu ne oluyor? Para mı, mal mülk mü, makam mı, sevgi mi? Bir insanın kalbinde ne varsa diline o geliyor. Parayı mı seviyor, malı mülkü mü, makamı mı önemsiyor yoksa iyi insan olmayı mı, Allah'ın rızasını kazanmayı mı istiyor? Bir insanın ego ideali nedir? Biz bir insanı değerlendirirken anlam ve amaç ölçeklerine bakıyoruz. Hayatın sonuna geldiğinde nasıl bir insan olmak istiyorsun? Zengin mi, başarılı mı, makam sahibi mi, güç sahibi mi? Ego idealin nedir diye bakıyoruz. Anne babalar olarak gençlere ve çocuklarımıza evin ortak değerlerini, ortak ideallerini gösterebiliyor muyuz? Onlara yüksek hedefler koyabiliyor muyuz? Somut hedefler vardır, soyut hedefler vardır. Somut hedef nedir? Evim olsun, arabam olsun, işim olsun. Bunlar çok güzel, insani hedeflerdir. Bir insan gibi yaşamak herkesin isteyeceği bir şeydir. Ancak bir de soyut hedefler var. Hayatın sonuna geldiğinde nasıl anılmak istiyorsun, mezar taşına ne yazılmasını istiyorsun, nasıl bir insan olmak istiyorsun? İnsanın bu tür hedeflerinin de olması gerekir. Çocuklarımıza bunun için ahlaki pusulayı öğretmemiz lazım.” ifadelerini kullandı.

“Ömür sermayesi en yüksek olan insanlar gençlerdir”

Gençlerin sahip oldukları zamanı doğru değerlendirmeleri ve uzun vadeli düşünmeleri gerektiğini belirten Tarhan; “Gençlere şu anda en zengin insan kimdir diye sorarsanız, ömür sermayesi en çok olan insan en zengindir. Ömür sermayesi en yüksek olan insanlar gençlerdir. Elinizde çok güzel bir ömür sermayesi var. Bu sermayeyi ölümden sonraki hayatı düşünerek mi harcıyorsunuz, harcamıyor musunuz? Kaynak yönetimi mantığıyla ömür sermayenizi değerlendirmeniz gerekiyor. Hayatın sonuna geldiğinizde nasıl bir insan olacaksınız? İyi taraflarınız mı çok olacak, kötü taraflarınız mı? Buna göre düşünerek kendinizi geliştirmeyi hedeflemelisiniz. Ömür sermayesine yatırım yaparken uzun vadeli düşünmek çok önemli. Modernizm ve yapay zekâ insanı anlık zevklere odaklıyor. Bu hedonistik yani hazcılık üzerine kurulu bir yaklaşım.” dedi.

“Evde huzurun olması için mutlaka pozitif iletişimin kurulması lazım”

Aile içinde anne ve babanın ortak bir tutum sergilemesinin çocukların gelişimi açısından önemli olduğunu belirten Tarhan; “Anne rolü ayrı, baba rolü ayrı, eş rolü ayrı, çocuk rolü ayrı. Hepsini ayrı düşünmek lazım. Bir insan iyi bir iş insanı, iş kadını veya iş adamı olabilir ama iyi baba olmak ayrı bir şey iyi anne olmak ayrı bir şey. Hem iyi baba hem de iyi iş insanı olabilirsiniz. İyi anne ve iyi iş insanı da olabilirsiniz. Bunun hiçbir sakıncası yok. Ancak anne baba ortak dil kullanacak. Anne başka telden, baba başka telden çalarsa çocukta tutarsız disiplin oluşur. Tutarsız disiplin olduğunda çocuk hayatın kurallarını öğrenemez. İşine geldiği zaman anneye, işine geldiği zaman babaya gider. Aynı konuda anne ve babanın iki farklı yaklaşımı olduğunu gören çocuk, zekice iki tarafı da birbirine karşı kullanabilir. Bunu bazen farkında olmadan yapar. Onun için anne baba yatay bir koalisyon kuracak, çocuklar da kendi aralarında yatay koalisyon kuracak. Çocuklar kendi aralarında oturup problemlerini birlikte çözmeye çalışacaklar ki hayatı öğrensinler. Bir problemi çözemezlerse birlikte gelip ‘Anne, bu işi yapamadık. Baba, bu işi yapamadık. Ne yapalım?’ diye soracaklar. Böylece birlikte çözüm bulacaklar. Ancak önce kardeşler arasındaki problemleri yatay ilişkide çözmeleri gerekiyor. Aile içinde dikey koalisyon varsa, anne bir çocuğu tutar, baba başka bir çocuğu tutar. Orada kutuplaşma olur, huzur kalmaz. Bölünmüş ve kutuplaşmış toplumlar gibi birbirleriyle çatışan, kavga eden bir aile haline gelirler. Böyle bir evde huzur olmaz. Onun için evde huzurun olması için mutlaka pozitif iletişimin kurulması lazım.” ifadelerini kullandı.

“Anne baba evin liderliğini çocuğa kaptırdı”

Günümüzde ebeveynlerin yaptığı önemli hatalardan birinin evin yönetimini çocuklara bırakmak olduğunu belirten Tarhan; “Şu anda en çok yapılan hata, anne babanın evin liderliğini çocuğa kaptırması. Sanki ahir zamanda evin efendisi çocuklar olacak gibi rivayetler var ya, bugün bu tür vakalarla çok daha fazla karşılaşmaya başladık. Çocukları ergenliğe kadar evin prensi, şehzadesi ya da prensesi gibi yetiştiriyorlar. Ergenliğe girince okula gidiyor ve herkesin de kendisine böyle davranmasını istiyor. Ancak arkadaşları öyle davranmıyor, herkes onu onaylamıyor. Bu sefer herkesle çatışma yaşıyor. Ergenlik döneminde anne babaya karşı da sorunlar ortaya çıkıyor. Hatta bir iş adamının çocuğunu, babasından haftalık 20 bin dolar bahşiş istediği ve babası vermediği zaman ona şiddet uyguladığı için hastaneye yatırdık. Haftalık 20 bin dolar istiyordu, çocuk bunu bile az görüyordu. İşte böyle yetiştirme hataları var.” dedi.

“Teknoloji hayatımıza hız, değerler yön veriyor”

Teknolojik gelişmelerin hız kazandığı günümüzde insani değerlerin insanın davranışlarına yön veren bir iç pusula olduğunu ifade eden Tarhan; “Teknoloji hayatımıza hız veriyor, değerler hayatımıza yön veriyor. İnsani değerler, olaylara kattığımız anlam bizim iç pusulamızdır. Bu değerler öyle sıradan şeyler değil. Artık terapilerde Karakter Güçleri Envanteri kullanıyoruz. Bu envanterde 6 erdem ve 24 karakter gücü bulunuyor. Harvard'da eğitim psikoloğu olan Howard Gardner'ın çalışmaları da bu alanda önemli. Kendisi 90 küsur yaşlarında. Üniversitemizde bir konferansa çevrim içi olarak davet etmiştik, konuşmuştu. Bu çalışma VIA Karakter Güçleri Envanteri olarak geçiyor. Aslında bizim kültürümüzden, kadim kültürden alınmış değerleri içeriyor. Şu anda Amerika kadim kültüre döndü. İnsanlık bilgi çağından bilgelik çağına geçiyor. Şu anda biz de psikologlar olarak terapilerde bunları kullanıyoruz. Washington DC'deki eğitim ataşemizle bir vesileyle konuşmuştuk. ‘Benim çocuklarım ortaokul ve lisede, Washington DC'deki akademik başarı bakımından yüzde 1'lik dilimde bulunan kaliteli Amerikan okullarında okuyorlar.’ dedi. ‘İlkokul, ortaokul ve lise öğrencilerini dersin ortasında alıp ‘Haydi mindfulness eğitimine gidiyoruz.’ diyorlar. Mindfulness dediğimiz farkındalık eğitiminde empati ve insani değerler öğretiliyor. Empati eğitimine önem veriyorlar. Biz ise henüz bunu yeterince hayata geçiremedik. Bizde bıçak kemiğe dayandı. Biz millet olarak bıçak kemiğe dayanmadan harekete geçmiyoruz. Bunu çocuklarımıza öğretmemiz lazım.” ifadelerini kullandı.

“Çocukla birlikte zaman geçirmek gerekiyor” 

Aile içinde çocuklarla nitelikli zaman geçirilmesinin önemine değinen Tarhan; “Bir anaokulu öğretmeni çocuklara ‘Ne olmak istiyorsunuz?’ diye ödev veriyor. Kimisi mühendis olacağını, kimisi başka bir meslek seçeceğini söylüyor. Çocuklardan biri de ‘Akıllı telefon olmak istiyorum.’ diyor. Öğretmen merak ediyor neden böyle olmak istediğini soruyor. Çocuk, ‘Eve geliyorum, annem sürekli akıllı telefonla meşgul. Babam da onunla meşgul. Benim sorularıma cevap vermiyorlar ama telefonun sorularına cevap veriyorlar. Benden çok onunla zaman geçiriyorlar. Ben de akıllı telefon olmak istiyorum.’ diyor. Öğretmen bunu anne babaya anlatınca onlar da şok oluyorlar. Çocuk kendisini ifade edemiyor. Kendi küçük dünyasında anne babasıyla konuşmaya, sohbet etmeye ihtiyaç duyuyor. Bu ihtiyacı karşılanmıyor. Çocuğu sadece yedirip içirmek, giydirmek yeterli değil. Onunla konuşmak, oynamak, bir şeyleri söküp takmak, birlikte bir şeyler yapmak gerekiyor. Daha önceleri evde anne veya baba çocuğunu alıp pastaneye gittiğinde, hastanede kuyruk beklediğinde çocuk kendi kendine vakit geçirirdi. Eski çocuklar hastanede kuyrukta beklerken sıkılırdı ama beklemek zorundaydı. Kendi kendine bir şeyler bulur, hayal kurar, vakit geçirirdi. Şimdi ise anne baba hemen çocuğun eline telefonu veriyor. Çocuk telefonla meşgul oluyor. Oradaki sıkıntıyı yaşamıyor, hayal kurma ihtiyacını karşılamıyor, problem çözmek zorunda kalmıyor. Bu çocuk ne oluyor? Sadece dopamin adaptasyonu dediğimiz, sonsuz kaydırma ve sonsuz videoya odaklı hale geliyor. Derin düşünme, problem çözme, zihinsel emek ve çaba gibi becerileri kazanamıyor. Bu çok tehlikeli! Onun için çocukla mutlaka birlikte zaman geçirmek gerekiyor. Annelik ve babalık, çocuğu sadece yedirip içirmek ve giydirmek değildir. Onunla kaliteli zaman geçirmektir. 10 dakika da olsa yarım saat de olsa çocukla birlikte olmak çok önemli.” dedi.   


Üsküdar Haber Ajansı (ÜHA)

Paylaş

Oluşturulma Tarihi: 17 Kasım 2026

Sizi Arayalım

Phone