Üsküdar Üniversitesi, farklı disiplinlerden akademisyenleri, sanatçıları ve deneyim sahibi isimleri TEDxUskudarUniversity sahnesinde buluşturdu. “Değişen Dünyada Deneyim Paylaşımı” temasıyla düzenlenen etkinlik, Üsküdar Üniversitesi NP Sağlık Yerleşkesi İbni Sina Oditoryumu’nda gerçekleştirildi.
Etkinlikte yapay zekâ, nöroteknoloji, psikoloji, finansal dayanıklılık, sanat, iletişim ve insan davranışları gibi farklı alanlarda bilgi ve deneyimler paylaşıldı. Konuşmacılar, teknolojinin sunduğu imkânların yanı sıra insan yaşamında ortaya çıkardığı yeni soruları da gündeme taşıdı.
Prof. Dr. Barış Metin: “TEDx deneyim paylaşımı için çok iyi bir platform”
Etkinliğin açılışında konuşan TEDxUskudarUniversity Organizatörü Prof. Dr. Barış Metin, her yıl farklı alanlardan konuşmacıları katılımcılarla buluşturduklarını belirtti. Metin, “Her yıl bizim için farklı konuklar, farklı deneyimler ve farklı tecrübeler oluyor. Bu yıl da yine çok farklı alanlardan, çok farklı camialardan gelen konuşmacılarımız var. TEDx deneyim paylaşımı için çok iyi bir platform. Neden? Çünkü burada az zamanımız var. Az zamanda çok şey anlatmak zorundayız.” dedi.
Prof. Dr. Abdulhak Halim Ulaş: “Makineler öğrenirken biz neyi unutuyoruz?”
Atatürk Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Abdulhak Halim Ulaş, “Makineler Öğrenirken Biz Neyi Unutuyoruz?” başlıklı konuşmasında teknolojik gelişmelerin insanın düşünme, sorgulama ve merak etme becerileri üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Yapay zekânın bilgi üretme kapasitesinin hızla geliştiğini ancak insanın duygusal ve vicdani özelliklerinin farklı bir boyut oluşturduğunu belirten Ulaş, “Makinelerin baş döndürücü bir hızla öğrendiği bir çağdayız. Kod yazmayı, hastalık teşhis etmeyi, beste yapmayı, sesimizi taklit etmeyi, hatta bizim yerimize özet çıkarmayı öğrenen makineler söz konusu. Fakat büyük öğrenme şöleninin ortasında kimsenin sormaya cesaret edemediği asıl bir soru var: Makineler öğrenirken biz neyi unutuyoruz?” dedi.
Teknolojinin her soruya anında yanıt sunmasının insanın düşünme sürecini zayıflatabileceğini belirten Prof. Dr. Ulaş, “Bugün sürtünmesiz zihin sendromu yaşıyoruz.” dedi.
İnsanın vicdan ve merhamet duygusunu koruması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Ulaş, “Vicdan kodlanabilir bir kural listesi değil; vicdan, başkasının acısını kendi sinesinde hissetme sızısı. Eğer kararlarımızı sadece algoritmanın soğuk rasyonalitesine teslim edersek çok düzenli, çok hızlı, çok kârlı ama merhameti çekilmiş buzdan bir dünya kurmuş oluruz.” diye konuştu.
Prof. Dr. Akın Akakın: “Beynimizin şifresi kimde?”
Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Akın Akakın, “Beyninin Kontrolü Sende mi?” başlıklı konuşmasında nöroteknoloji alanındaki gelişmeleri ve bu gelişmelerin gelecekte ortaya çıkarabileceği etik sorunları ele aldı.
Derin beyin stimülasyonu yönteminin özellikle Parkinson ve hareket bozukluklarının tedavisinde kullanıldığını anlatan Porf. Dr. Akakın, yapay zekâ destekli cerrahi teknolojilerin operasyon planlama süreçlerini önemli ölçüde hızlandırdığını söyledi.
Beyin teknolojilerinin ilerlemesiyle birlikte yalnızca hastalıkların tedavisinin değil, insan davranışlarının ve karar süreçlerinin etkilenmesinin de gündeme geleceğini belirten Prof. Dr. Akakın, “İnsanın özerkliğini etkiliyor muyuz? Bir bardağı yeniden tekrar kaldırması bizim için büyük başarı ama onun verdiği kararları, özgür iradesini etkiliyor muyuz?” sorusunu yöneltti.
Beyin verilerinin korunmasının geleceğin önemli etik tartışmalarından biri olacağını vurgulayan Prof. Dr. Akakın, “Peki, beynin bu mahremiyetini nasıl koruyabileceğiz? Yani beyni değiştirebiliyorsak bunun sınırı nerede? Beynimizin şifresi kimde?” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Mehmet Zihni Sungur: “Değişime en çok direndiğimiz zamanlar, en çok ihtiyaç duyduğumuz zamanlardır!”
Üsküdar Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Psikiyatrist Prof. Dr. Mehmet Zihni Sungur, “Değişen Dünyada İnsan Kalabilmek” başlıklı konuşmasında değişimin insan yaşamındaki kaçınılmaz yerini ve bireylerin değişim karşısındaki tutumlarını ele aldı.
İnsanların çoğu zaman yaşamın kendi beklentilerine uygun ilerlemesini istediğini belirten Prof. Dr. Sungur, dünyanın bireysel talepler doğrultusunda şekillenmediğini söyledi.
Değişime karşı gösterilen direncin kimi zaman gelişimin önündeki en önemli engel hâline geldiğini vurgulayan Prof. Dr. Sungur, “Oysa değişime en çok direndiğimiz zamanlar çoğu kez değişime en çok ihtiyaç duyduğumuz zamanlardır.” dedi.
“Hep öğrenen kalmak bir değerdir”
Yaşamda amaçlarla değerlerin birbirinden farklı olduğunu anlatan Prof. Dr. Sungur, amaçların ulaşılabilecek sonuçları, değerlerin ise yaşam boyu sürdürülecek bir yönelimi temsil ettiğini belirtti.
Prof. Dr. Sungur, “Bilginin çok, bilgeliğin ise giderek yok olduğu bir dünyada bilgi sahibi olmak bir amaçtır. Ama hep öğrenen kalmak bir değerdir. Hayatta kalmak bir amaçtır ama anlamlı bir hayat sürdürebilmek bir değerdir.” dedi.
İnsan kalabilmenin temelinde bireyin kendi değerlerini tanıması ve bu değerler doğrultusunda hareket etmesinin bulunduğunu ifade eden Sungur, “Sadece olumlu duygulardan arkasına düşmeyin arkadaşlar. Çünkü yaşam yalnızca iyi hissetmek değil, yaşam tüm duyguları hissetmektir.” sözleriyle konuşmasını tamamladı.
Doç. Dr. Burcu Polat: “Beyin sağlığı kafatasının içinde başlayıp bitmez!”
Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Burcu Polat, konuşmasında beyin sağlığının yalnızca hastalıkların teşhis ve tedavisiyle sınırlandırılamayacağını, insanın yaşadığı çevre ve sosyal koşullarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini anlattı.
Tıbbın tanı ve tedavide büyük ilerleme kaydettiğini ancak hastaların yaşam koşullarının da dikkate alınması gerektiğini ifade eden Doç. Dr. Polat, “Beynin kafatasının içinde olduğunu biliyoruz, evet. Ama beyin sağlığı kafatasının içinde başlayıp bitmez.” dedi.
Doç. Dr. Polat, beyin sağlığının temiz hava ve suya erişimden beslenmeye, eğitimden sosyal ilişkilere kadar pek çok faktörle bağlantılı olduğunu dile getirerek, “Beyin sağlığı çocukluktan yaşlılığa aslında bir bütün. Beyin kafatasının içinde ama beyin sağlığı dünyayla, birbirimizle ve çevreyle olan ilişkimizle ancak büyüyüp gelişebilir. Bu da sosyal uyum ve iş birliğiyle beynimizin en iyi haline gelebileceği anlamına geliyor.” dedi.
Ali Çatalbaş: “Hayatla nişanlı insanlar!”
Oyuncu Ali Çatalbaş, “Başarı Korkusu” başlıklı konuşmasında başarıya ulaşma isteği ile başarının getireceği sorumluluklardan kaçınma arasındaki çelişkiyi kendi yaşamından örneklerle anlattı.
Bazı insanların çok istedikleri hedeflere ulaşmak için harekete geçmekte zorlandığını belirten Çatalbaş, “Hayatımızda öyle insanlar tanımışızdır ki bir şey olmayı çok istediği halde o şey için hiçbir çaba göstermeyen, kenara çekilip onun hayalini kuran insanlar tanımışızdır.” dedi.
Başarının kimi zaman kişinin çevresiyle ilişkilerini ve yaşam düzenini değiştirebileceğine dikkat çeken Çatalbaş, “Bazen de bazı arkadaşlarımızın başarıdan korktuklarını hissederiz. O durumda ne deriz? Efendim başarmak yükselmektir, yüksekler soğuktur, orada yalnızlık vardır.” ifadelerini kullandı.
Başarı korkusunun kimi zaman tamamlanamayan projeler, ertelenen hedefler ve sürekli hazırlık aşamasında kalma biçiminde ortaya çıktığını ifade eden Çatalbaş, “Bazı insanlar tanımışızdır, değil mi? İşte 3 tane üniversiteye girmiş, yarım bırakmış; efendim, bir roman yazıyor fakat o roman bir türlü bitmiyor. Bitse bile kimi aksilikler nedeniyle basılamıyor. Efendim, o doktora tezi yıllar geçiyor, bir türlü tamamlanamıyor. Ben böyle insanlara ‘hayatla nişanlı insanlar’ diyorum.” dedi.
Çatalbaş, kendisini de zaman zaman bu grupta gördüğünü belirterek deneyimlerini samimi ve mizahi bir dille katılımcılarla paylaştı.
Aydın Sarman: “Konuşuyoruz ama dinlemiyoruz!”
Müzisyen ve besteci Aydın Sarman, “Herkesin Görünür ve Duyulur Olmaya Çalıştığı Bu Çağda, Dinlemek Konuşmaktan Daha Erdemlidir” başlıklı konuşmasında dinlemenin insan ilişkileri, sanat ve kişisel gelişim üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Dijitalleşmeyle birlikte insanların sürekli kendilerini ifade etmeye çalıştığını ancak birbirlerini dinlemeye yeterince zaman ayırmadığını belirten Sarman, “Görünür ve duyulur olma arzusunun büyük bir hastalığa dönüştüğü bir çağda yaşıyoruz. Herkes görünür olmak istiyor, herkes duyulur olmak istiyor. Herkesin bir sözü var, herkesin anlatacak bir hikâyesi var ve herkesin paylaşacak bir fikri var.” dedi.
Günlük yaşamda iletişimin çoğu zaman karşılıklı konuşmaya dönüştüğünü ancak gerçek anlamda dinlemenin geri planda kaldığını ifade eden Sarman, “Konuşuyoruz, konuşuyoruz. Konuşuyoruz ama dinlemiyoruz.” diye konuştu.
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nda gerçekleştirdiği çalışmalar sırasında mekânın mimarisini ve akustiğini dinleyerek yeni keşifler yaptığını belirten Sarman, dinlemenin yalnızca insanları değil, doğayı ve tarihi anlamak açısından da önemli olduğunu vurguladı.
Doç. Dr. Hüseyin Ünübol: “Kelimeler gidince geriye kim kalır?”
Psikiyatrist Doç. Dr. Hüseyin Ünübol, “Kelimeler Gidince Geriye Kim Kalır?” başlıklı konuşmasında geçirdiği inmenin ardından yaşadığı iyileşme sürecini ve bu deneyimin insan kimliğine ilişkin düşüncelerini nasıl değiştirdiğini anlattı.
2022 yılında geçirdiği inme sonrasında konuşma yeteneğini kaybettiğini belirten Ünübol, dilin ve duyguların insan kimliği üzerindeki etkilerini kendi yaşamından örneklerle değerlendirdi.
İnmenin ardından yalnızca konuşma becerisinin değil, duygularını anlamlandırma biçiminin de değiştiğini ifade eden Ünübol, bu süreçte kimlik, bilinç ve insanın kendisini yeniden inşa etme kapasitesi üzerine düşündüğünü söyledi.
İyileşme sürecinde eski yaşamına birebir dönmek yerine yeni bir kimlik ve deneyim alanı oluşturduğunu belirten Ünübol, “Ben hani yeniden bir şeyler inşa ettim ama günün sonunda insanın kapasitesi ne olduğu değil de ne olacağıyla ilgili.” dedi.
Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz: “Yapay zekâyı kullanmadan önce kendimizi anlamalıyız”
Yazılım Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Kaan İldiz, “İnsanı ve Yapay Zekâyı Ölçmeden Önce Anlamak” başlıklı konuşmasında dijital kimlikler, sanal dünyalar ve yapay zekânın insan üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Yapay zekâ sistemlerinin giderek daha fazla alanda insanın yerine görev üstlenebildiğini ifade eden İldiz, bu teknolojilere verilen sorumluluğun sınırlarının doğru belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Yapay zekânın bireylerin düşünme ve üretme biçimlerini dönüştürdüğünü belirten İldiz, teknolojik sistemlerin sunduğu sonuçların sorgulanmadan kabul edilmesinin kişisel sorumluluk ve kimlik açısından sorunlar oluşturabileceğine dikkat çekti.
İldiz, “Yapay zekâyı kullanmadan önce kendimizi çok iyi anlamamız ve bunu ne konuma koyduğumuzu iyi değerlendirmemiz gerekiyor.” dedi.
TEDxUskudarUniversity aile fotoğrafıyla sona erdi
Bilim, teknoloji, sanat, psikoloji ve insan yaşamına ilişkin farklı bakış açılarının paylaşıldığı TEDxUskudarUniversity etkinliği, katılımcılara deneyimlerin disiplinler arası aktarılabileceği bir buluşma ortamı sundu.
Etkinliğin sonunda konuşmacılara ve organizasyona katkı sağlayan ekiplere teşekkür edildi. TEDxUskudarUniversity, konuşmacıların birlikte çektirdiği aile fotoğrafıyla sona erdi.
