Alçı ve Akrilik Laboratuvarı Nedir? / Amacı Nedir?
Üsküdar Üniversitesi Alçı ve Akrilik Laboratuvarı, Diş Protez Teknolojisi programı öğrencilerinin preklinik (klinik öncesi) ve pratik eğitim süreçlerini yürüttükleri, ağız dışı protez yapı mekaniğine dayalı donanımlı bir uygulama merkezidir.
- Temel Amaç: Diş hekimleri tarafından hastadan alınan ağız ölçülerinin, laboratuvar ortamında hatasız bir şekilde alçı modellere dönüştürülmesi ve akrilik bazlı protezlerin (hareketli bölümlü ve tam protezler) üretim aşamalarının pratik olarak öğretilmesidir.
- Akademik Katkı: Laboratuvar, öğrencilere el becerisi kazandırmanın yanı sıra kullanılan dental materyallerin (alçı türleri, akrilik rezinler) kimyasal ve fiziksel özelliklerini manipüle etme, doğru ısı ve basınç altında polimerizasyon (sertleşme) süreçlerini yönetme yetkinliği sağlar.
Laboratuvarda Bulunan Cihazlar ve Teknik Donanımlar
Laboratuvar altyapısı, bir diş protez laboratuvarında bulunması gereken geleneksel ve modern üretim ve şekillendirme ünitelerini içerir. Öne Çıkan Özellikler çerçevesinde laboratuvar ekipmanları şunlardır:
- Alçı Vibratörleri (Sarsıcılar): Hazırlanan alçı harcının model ölçü kaşığına dökülürken içinde hava kabarcığı kalmamasını ve modelin pürüzsüz, yüksek dayanımlı olmasını sağlayan cihazlar.
- Akrilik Isıtma (Polimerizasyon) Kazanları: Akrilik protez hamurunun belirli bir sıcaklık ve süre eğrisinde moleküler olarak sertleşmesini (polimerize olmasını) sağlayan, zaman ve ısı ayarlı su banyoları.
- Hidrolik ve Mekanik Presler: Akrilik rezin materyalinin muflalara (metal kalıplara) homojen bir şekilde yayılması ve fazla materyalin uzaklaştırılması amacıyla yüksek basınç uygulayan düzenekler.
- Mikromotor ve Askılı Motor Sistemleri: Sertleşen akrilik protezlerin fazlalıklarının alınması, anatomik form verilmesi, tesviye ve cila (parlatma) işlemlerinde kullanılan yüksek devirli döner aletler.
- Muflalar ve Mufla Kıskaçları: Protez yapımında alçı model ve akrilik kalıplamasının yapıldığı, yüksek basınca ve ısıya dayanıklı metal kutular.
- Trimmer (Alçı Model Kırpma Cihazı): Elde edilen alçı modellerin kenar ve taban fazlalıklarının su eşliğinde aşındırılarak standart geometrik formlara getirilmesini sağlayan cihazlar.
Araştırma Alanları ve Uygulama Alanları
Laboratuvarda gerçekleştirilen uygulamalı dersler, ağız ve diş sağlığı sektöründe kullanılan tüm hareketli protez üretim aşamalarını kapsar:
- Anatomik ve Fonksiyonel Model Eldesi: Ağız içi ölçülerin laboratuvar tipi sert alçılarla doldurularak hatasız çalışma modellerinin hazırlanması.
- Tam (Total) ve Bölümlü (Parsiyel) Protez Modellemesi: Dişsiz veya kısmi diş eksikliği olan çenelerin mum modelajlarının yapılması, yapay diş dizimi ve akrilik aşamasına hazırlanması.
- Muflaya Alma ve Akrilik Döküm Teknikleri: Mum modelajı biten protezlerin alçı ile muflaya gömülmesi, mumun uzaklaştırılması (mum uçurma) ve oluşan boşluğa akrilik hamurunun preslenmesi.
- Protez Bitim İşlemleri (Tesviye ve Cila): Polimerizasyonu tamamlanan akrilik protezlerin kalıptan çıkarılması, mikromotorlar yardımıyla tesviye edilmesi, ponza taşı ve cila patları kullanılarak pürüzsüzleştirilmesi.
Öğrencilere ve Sektöre Sağladığı Katkılar
Alçı ve Akrilik Laboratuvarı, öğrencilerin manuel hassasiyetlerini ve üç boyutlu algılama becerilerini en üst seviyeye çıkararak onları sektöre hazır hale getirir.
- Klinik-Laboratuvar Koordinasyonu: Öğrenciler, diş hekimi tarafından gönderilen iş emrini ve ölçüyü doğru analiz ederek, klinik beklentilere tam uyumlu dental protezler üretmeyi öğrenirler.
- Sektörel İstihdam Gücü: Bu laboratuvardaki tüm üretim süreçlerine ve cihaz kullanımına hakim olarak mezun olan öğrenciler; özel diş protez laboratuvarlarında, ağız ve diş sağlığı merkezlerinde (ADSM), üniversite hastanelerinin protez departmanlarında ve dental malzeme üreten/pazarlayan firmalarda nitelikli teknik personel olarak hızlıca istihdam edilirler.
Bu laboratuvarı hangi bölümler kullanır? Bu laboratuvarı öncelikli olarak Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu bünyesinde yer alan Diş Protez Teknolojisi programı öğrencileri yoğun olarak kullanmaktadır. Ayrıca Diş Hekimliği Fakültesi'nin temel preklinik uygulamalarında da işlevsel olarak değerlendirilebilir.
Laboratuvarda kullanılan akrilik maddesi kokulu veya zararlı mıdır? Akrilik polimerizasyonunda kullanılan sıvı likit (metil metakrilat monomeri) uçucu ve baskın bir kokuya sahiptir. Bu nedenle laboratuvarda havalandırma sistemleri aktif olarak çalıştırılır. Öğrencilerin bu aşamalarda maske ve koruyucu gözlük kullanması istenir.
Öğrenciler kendi malzemelerini mi kullanıyor? Laboratuvardaki ana cihazlar, presler, motorlar ve trimmerlar üniversite altyapısı olarak sabittir. Öğrenciler, müfredat gereği kişisel olarak kullanacakları bazı dental el aletlerini (spatüller, mum bıçakları, frezler vb.) ve sarf malzemeleri eğitimin başında temin ederek kendi çalışma alanlarında kullanırlar.
Laboratuvarda dijital (CAD/CAM) protez üretimi yapılıyor mu? Alçı ve Akrilik Laboratuvarı, diş protez teknolojisinin temelini oluşturan geleneksel ve mekanik üretim yöntemlerine odaklanmıştır. Dijital protez tasarımları ve üç boyutlu üretim süreçleri, üniversitenin ilgili bilgisayar laboratuvarları ve CAD/CAM ünitelerinde entegre olarak yürütülür.
İş kazalarını önlemek için laboratuvarda ne gibi güvenlik önlemleri vardır? Yüksek devirli mikromotorlar ve alçı kırpma cihazları kullanılırken gözü korumak adına koruyucu gözlük veya şeffaf yüz siperliği kullanımı zorunludur. Ayrıca ısıtma kazanları ve pres uygulamaları esnasında termal eldivenler kullanılır ve tüm süreç bir öğretim elemanının denetiminde gerçekleşir.
