Laboratuvarlar ve ARGE Merkezleri

NPSUAM Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı

NPSUAM Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı

Biyokimya; canlının hücre seviyesindeki normal fonksiyonlarını, ultramikroskobik alanda gerçekleşen metabolizma olaylarını, yapısal değişikliklerini moleküler düzeyde teorik ve laboratuvar ortamında inceleyen bilim dalıdır. Biyokimya laboratuvarlarında; sağlığın korunması, hastalıkların tanı ve takibinde kullanılan birçok parametrenin analizleri, tüm vücut sıvılarında, ileri teknoloji kullanan sistemlerde tam otomatik olarak ve güvenilir yöntemlerle gerçekleştirilir. Laboratuvarların test sonuçlarının doğruluğu ve kesinliği yanında tanısal değerinin olması klinik açıdan önemlidir.

Günümüzde klinik biyokimya laboratuvarlarının test menüleri çok geniştir ve sonuçlarına göre birçok tıbbi karar verilmektedir. Bunlar arasında; karbohidrat, lipid, protein,enzim,hormon, mineral, vitamin panelleri ve kardiyak ve tümör belirteçleri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, idrar ve hemotoloji testleri başlıcalarıdır. Bu testler hemen her gelişmiş biyokimya laboratuvarında rutin ve yaygın olarak çalışılmaktadır.

Farklı olarak Üniversitemiz Nöropsikiyatri Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı; hemen tüm biyokimya laboratuvarlarında yaygın olarak yapılan bu testler yerine, ülkemizde “nöropsikiyatri alanına özgü ilk klinik biyokimya laboratuvarı olma ve “alana özgü laboratuvar” oluşmasının öncüsü olmayı amaçlamıştır. Bu düşünceyle laboratuvarımızda;  nöropsikiyatride yaygın olarak kullanılan ilaçların kan düzeyleri analiz edilmektedir. Test menüsünde bulunan 70’e yakın ilaç analizi LC-MS-MS cihazı ile FDA-EMA guidance da belirtilen doğruluk ve kesinlik sınırlarına uygun yöntemlerle yapılmakta ve analizler günlük gerçekleştirilmektedir.

Bilindiği gibi İlaç kan düzeyi, terapötik ilaç izlenmesi (Therapeutic Drug Monitoring-TDM) ölçümü ve ilaç konsantrasyon ölçümü (Drug Concentration Measurement-DCM)  psiko-nöro farmakolojide maliyet düşürücü yönüyle de tedavide büyük önem taşır. Hastanın uzun hastane yatışlarını kısaltacak, deneme-yanılma yoluyla ilaç kullanımını en aza indirecek bir yöntemdir. TDM ile hasta takibinin diğer yararı, maksimal doz ilaç kullandığı halde tedaviye cevabın yetersiz olduğu hastalaradır (azalmış etki). İlaç kan düzeyi ile hızlı metabolize edildiği tespit edilen hastalara; "Doğru İlaç, Doğru Doz, Doğru Yol, Doğru Süre" ilkelerine bağlı kalarak ilaç kullanma şansı sağlanmaktadır. TDM'nin başka bir faydası da ilaca uyum sağlayamayan yani minimal doz ilaç aldığı halde toksik etkiler görülen hastalarda yavaş metabolize edilen ilaçları belirlememize yardımcı olmasıdır. Normal tedavi dozunda beklenmeyen toksisiteyi belirlememizde yarar sağlarken, ilaçların yüksek dozda ve kötüye kullanımı da önlenmiş olur. Tedaviye dirençli vakalarda TDM uygulamasının gelecekte rutin bir uygulama olması beklenmektedir ve laboratuarımız Türkiye’de çok geniş bir test paneli ve ileri teknoloji kullanarak bu hizmeti veren tek ve öncü laboratuvardır.

TDM yanında DNA dizinini görüntüleme teknikleri, gen polimorfizm’i, genotiplemedeki bilimsel gelişmeler psikiyatrist ve nörologlar için henüz tanı koyduracak özgünlükten uzak gözükse de geleneksel tedavi yaklaşımına  getirilen devrim gibi seçenekler olarak  gözükmektedir. Kullanılan analiz yöntemlerinin ve teknolojinin gelişmesi sonucu son yıllarda artık nöro-psikiyatride klinisyenler geleneksel tedavi alışkanlıklarından yavaş yavaş vazgeçmektedir.

Son derece hassas ölçümler sayesinde kişinin istenilen biyolojik matrix içinde ilaç kan düzeyi takiplerinin  yapılmasın da, ilaç kan düzeyi monitorizasyonunda üç temel hedef gözetilir:

 1. Kişi kendisine reçete edilen farmakoterapiyi uyguluyor mu?  İlaçlarını  kullanıyor mu?

2. Uygulanan doz rejimi sayesinde ilaç etkin konsantrasyona ulaşıyor mu ?

3. İlaç etkisizliği veya ilaç toksisitesi  söz  konusu mu ?

Böylece; ilaç dozajı hatasından dolayı meydana gelen ölümlerin önüne geçebilmek için insanların Sitokrom P450 enzim aktivitelerinin pratik bir şekilde ölçülebilmesi ve buna göre ilaç dozajına gidilmesi ya da insanların genetik yapılarını inceleyip mevcut genlerin yapılarına göre ilaç dozajlarının ayarlanması ve "KiŞiYE ÖZEL TEDAVi" kavramının oturtulmasına çalışılmaktadır.

Bilinmektedir ki bağımlılık yapan madde analizleri klinik karar verme özelliği olan testlerdendir. Bu sebeple klinisyenlerin madde bağımlısı hastalara yaklaşımda da önemli gelişmeler olmuştur. Artık bağımlılıkla mücadele alanında çalışan uzmanlar hastalarını takip ederken istedikleri laboratuvar testlerinin hangi yöntemle yapılması gerektiğinde de ısrarcı olmaktadır. Bu alanda da fark yaratmak amacıyla hazırlanan bir projeyle laboratuvarımız alt yapısı hazırlanmıştır. Üniversitemizin “Toksik ve Bağımlılık Yapan Maddelerin Kanıta Dayalı Tayin-Tarama ve Danışma Merkezi” kurulması başlıklı projesi İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) tarafından, 977.303.-TL lik bütçeyle 2014 yılında desteklenmiştir. Projeye İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Beykoz Belediyesi ve İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü de iştirakçi olarak katılmıştır. Proje kapsamında Beykoz ve diğer ilçelerin halkına ve İstanbul’da bulunan çeşitli ortaöğretim kurumlarına bağımlılıkla ilgili seminerler ve konferanslar verilmiştir.  Projemiz 29.Eylül.2015 tarihinde kapanış toplantısıyla başarı ile tamamlanmıştır. Proje bitimi sonrası, eğitilmiş personelin istihdamı ve yüksek teknolojik nitelikleri olan makine-teçhizatın kurumsal sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla Üniversitemizin bu laboratuvarı faaliyetlerine devam etmiştir. Bu süreçte bazı kurum ve kuruluşların yurt dışında yaptırdıkları benzer analizleri Üniversitemizde yaptırmayı tercih etmesi de projenin önemli bir katma değeridir.

Nöropsikiyatri Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı;

Bağımlılıkla mücadele kapsamında nihai hedefi “Doğrulama Laboratuvarı” olan laboratuvarımız; Türk Akreditasyon Kurumuna müracaat ederek 24.06.2016 tarihinde: TS EN ISO/IEC 17025 Standardı deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yeterliliği ile akredite olmuştur (Etil Glukuronid, Benzoilekgonin, Morfin). Laboratuvarımız Mayıs 2017 tarihinde gerçekleşen gözetim denetimini de başarıyla tamamlamıştır.

İdrar numunelerinde yasadışı ve kötüye kullanılan ilaç ve madde analizlerini ileri teknoloji  LC-MS/MS cihazı kullanılarak gerçekleştiren laboratuvarımız; yöntemlerinin geçerliliğini (validasyonları); Avrupa İlaç Ajansı’nın(EMA) 2011 yılında işleme soktuğu “Guideline on Bioanalytical Method Validation ” da belirtilen kurallara göre bu alanda en yüksek teknolojiyi kullanıp  gerçekleştirmektedir. Halen laboratuvarımızda; Alkol (etilglukuronit), Amfetamin, MDMA, Esrar, Kokain(benzoilekgonin), Morfin, 20 civarında Bonzai, Buprenorfin ve metaboliti, Petidin ve metaboliti ve VitD analizleri yapılmatadır.

Bağımlılıkla mücadele de analiz sonuçlarının doğrulamaya gerek olmayacak düzeyde güvenli olması gerekir. Laboratuvarımız cihaz parkuru analitik olarak miktar tayini yapan en ileri teknolojiye sahiptir. Analizler; ölçümleri gold standart olarak kabul edilen yüksek özgünlük, seçicilik ve hassasiyeti  olan  Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi ardışık Kütle Spektrometre cihazı ile gerçekleştirilmektedir.  Biyolojik matrix içindeki (kan, idrar vb)  numune  ölçümlerinde, matrixten gelen  ölçümleri etkileyen  ve  girişim (interferens) olarak isimlendirilen  pek çok endojen madde mevcuttur. Rutin Biyokimya Laboratuvarlarında kullanılan otoanalizör vb. cihazlarda bu etkilerden ötürü (hassasiyet ve seçicilik) ölçülebilen en küçük konsantrasyon  çok yüksektir. Laboratuvarımızda kullanılan Tandem Mass cihazları ile  miligramın  yüzmilyonda birine kadar ölçüm yapabilmektedir (pg/ml). Alanında akredite olan laboratuvarımız ayrıca yılda üç kez uluslararası yeterlilik testlerine katılmakta ( College of American Pathologist (CAP) proficiency ) ve başarılı sonuçlar almaktadır. Nöropsikiyatri Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı ( NP SUAM)  Bakanlık Makamının onayıyla, 546/01 sayı ve 12.12.2017 tarihinde ruhsatlandırılmıştır.

Cihaz Cinsi

Adedi

Buzdolabı (+4)

1

Derin Dondurucu (-20)

2

Derin Dondurucu (-70)

1

Testo Isı ve Nem Ölçer

1

Çeker Ocak

1

Millipore Su süzme Sistemi

1

IKA RH Basic 2 Isıtıcılı Manyetik Karıştırıcı

1

Bandelin Sonicator

1

ELGA Purelab Option Saf Su Cihazı

1

Heidolph Multivortex

1

Binder Etüv RL10

1

Jeneratör LCMS 6410

1

Eppendorf Mikro Pipet Seti

2

OHAUS Discovery DV215 CD Terazi

1

Mettler Toledo Al 104 Terazi

1

Hettich Rotofix Santrifüj

1

Heidolph Vortex

1

Waters Xevo TQD

1

Waters Acquity Plus UPLC Sample Manager FTN

1

Waters Acquity Plus UPLC Binary Solvent Manager

1

UPLC-MS/MS - Waters

1

Uğur ATİK Uğur ATİK CV
SHMYO / Tıbbi Laboratuvar Teknikleri Yöneticisi
Prof. Uğur Atik ;Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesinden 1968 yılında mezun oldu.  1974 ‘ de  San Antonio Military Medical Center–Fort Sam Houston-Texas ‘a gitti ve altı ay süreli mesleki çalışmalar yaptı. 1977–1980 yılları arasında&nbs ... [ » ]
Uğur ATİK / (0216) 400 2222 - : 2994