Adli Bilimler Ana Bilim Dalı (Tezli/Tezsiz) Yüksek Lisans Programı Hakkında

Bağımlılık ve Adli Bilimler Nedir?

Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü, 9 Nisan 2016 tarihinde kurulan, vizyon ve misyon açısından ülkemizdeki bir ilki hedeflemekte, dokuz farklı uzmanlık alanıyla hemen her lisans dalından mezun olana uluslararası kalitede lisansüstü eğitim ve öğretim vermenin yanı sıra, suç önleme ve suç analizine odaklanarak, özellikle kadına ve çocuğa karşı şiddetin önlenmesi ve suçun öngörülmesi konularını ele alacaktır.

Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü 

Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü Adli Bilimler Anabilim Dalı altında;

  • Adli Kimya,
  • Adli Farmakoloji ve Toksikoloji,
  • Adli Biyoloji,
  • Adli Genetik,
  • Adli Hemşirelik/Ebelik,
  • Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik,
  • Adli Bilişim Suçları,
  • Adli Psikoloji,
  • Suç Önleme ve Analizi alanları yer almaktadır.

Adli Bilişim Suçları 

Adli Bilişim Suçları Nedir?

Adli bilişim, bilişim sistemleri üzerinden genellikle veri olarak elde edilen delillerin toplanması, saklanması, derlenmesi ve analizi konusunda ilke ve standartlar oluşturan özverili ve disiplinli yapıda yeni bir bilim dalıdır. Mahkemeye intikal etmiş bir olayla ilgili olarak, olayda ele geçirilmiş ve el konulmuş olan bilişim cihazlarının incelenmesi isteğiyle ilgili olarak bu cihazlara yönelik kriminalistik prensiplerin uygulanmasıdır.

Disketlerden, sabit disklerden ve çıkartılabilir disklerden delil elde etme amacıyla veri kurtarma işlemi olan ve elektronik delillerin muhteva ettiği bilgileri, delil inceleme süreçlerini, hukuki ve etik sorumlulukları göz önünde bulundurarak, delilin bütünlüğünü koruyarak ve maddi gerçeği açığa çıkar­mak amacıyla; kopyalama, belirleme, çözümleme, yorumlama ve belgeleme süreçlerinin bütününe adli bilişim adı verilmektedir. Bu veriler, bilgi saklamak amacıyla kullanılan medyaların aktif alanlarında, silinmiş alanlarında veya artık alanlarında bulunmaktadır.

Adli Bilişimi, ‘Bilgi Güvenliği’ ana başlığının altında, hukuk ve bilgisayar güvenliği bilimlerinden oluşan bir alt bilim dalı olarak tasnif etmek müm­kündür. Aynı şekilde, bu disiplin, bilişim suçlarına, bilgi güvenliği açıklarına, ulusal güvenlik tedbirlerine ve bilgisayar suistimallerine karşı, adli analizler ve çalışmalar içeren bir yaklaşım olarak da kabul edilebilir.

Adli Bilişim Suçları İçeriği

Adli Bilişim Suçları alanında elektromanyetik ve elektrooptik ortamlarda muhafaza edilen veya bu ortamlarca iletilen ses, görüntü, veri, bilgi veya bunların birleşiminden oluşan her türlü bilişim nesnesinin, mahkemede sayısal delil niteliği taşıyacak şekilde tanımlanması, elde edilmesi, saklanması, incelenmesi ve mahkemeye sunulması çalışmaları bütüncül biçimde ele alınması amaçlanmaktadır. Ayrıca birden çok sabit diskte kayıtlı veriyi ilişkilendiren ve kullanım alanının sosyal ağları da kapsayacak biçimde genişletilmesine ilişkin çalışmalara da yer verilmektedir.

Adli Bilişim Suçları Uzmanları İş Olanakları

Adli Bilişim Suçları uzmanları Polis Kriminal ve Jandarma Kriminal Laboratuvarları ile Adli Tıp Kurumu ve üniversitelerin ilgili anabilim dallarında uzman olarak çalışabilmektedir.

Adli Biyoloji 


Adli Biyoloji Nedir?

Adli bilimlerde babalık - akrabalık ilişkilerinin belirlenmesinde ve kriminal araştırmalarda olay yerinden toplanan biyolojik örneklerin kimliklendirilmesi DNA analizleri ile yapılmaktadır. Adli Biyoloji bu analizlerin yapıldığı bilim dalıdır. Bu analizlerde direkt olarak DNA’nın moleküler düzeyde incelenmesi gerekmektedir.

Adli Biyoloji  İçeriği

Olay yerinden gelen vücut sıvılarının, lekelerin ve nesep tayini için alınan biyolojik örneklerin moleküler düzeyde analize hazırlığı için uygulanan; DNA izolasyonu, adli genetikte kullanılan genetik işaretlerin (STR, SNP, InDel gibi) çoğaltılması, fragment ya da sekans analizlerinde kullanılan moleküler, kimyasal, fiziksel, immunolojik, ve mikroskopik yöntemlere yönelik dersler verilmektedir. Verilerin yorumlanması ve bunun için gerekli olan istatistiksel analiz ve popülasyon genetiği çalışmaları da bu bilim dalının amacıdır. Ayrıca moleküler yöntemlerle ölüm nedeni ve ölüm zamanı belirlenmesi, bağımlılığın moleküler biyolojisinin yanı sıra sadece insana ait değil, bitki ve hayvanlar, özellikle yaban yaşamın korunmasına ilişkin konular ve üzerine araştırmalar yer almaktadır. 

Adli Biyoloji Uzmanları İş Olanakları

Adli Biyoloji alanından mezun olanlar Polis Kriminal ve Jandarma Kriminal Laboratuvarları ile Adli Tıp Kurumu ve üniversitelerin ilgili anabilim dallarında uzman olarak çalışabilirler.

Adli Farmakoloji ve Toksikoloji


Adli Farmakoloji ve Toksikoloji Nedir?

Sözcük anlamı ile toksikoloji "zehir bilimi" demektir. Zehir ise "canlı organizmada zararlı etki gösteren herhangi bir madde" olarak tanımlanabilir. Ancak bugün bu tanımlar "modern toksikoloji”nin sınırını ve içeriğini belirlemede yetersiz görülmektedir. Zehirlerin kaynaklan, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri, canlı organizmada uğradığı değişim ve etki mekanizmaları, toksik dozları, zehirlenmelerin tedavileri, zehirlerin izolasyonu, nitel ve nicel analizleri, toksik maddelerin güvenceli kullanımı için risk analizleri ve standardizasyonlarının yapılması "modern toksikoloji "nin uğraş alanı içine girmektedir.

Adli Farmakoloji ve Toksikoloji  İçeriği 

Adli Farmakoloji ve Toksikoloji kapsamında insan dahil canlı ya da ölü organizmalarda toksik maddelerin ve uyuşturucuların metabolizması, idrar, tükürük, kan gibi biyolojik örneklerde ölçüm ve değerlendirilmesi, verdikleri zararın neden ve boyutlarının yanı sıra ölüm nedenini ortaya koyacak nitelikte derslere yer verilmiştir. Bu kapsamda öğrencilere adli tıbbın temel prensipleri, analitik düşünme ve enstrümantal analiz becerileri kazandıracak, adli toksikoloji alanında araştırmaya özendirecek, adli bilimlerin kuramsal düşünüş çerçevesini ortaya koyacak nitelikteki dersler ele alınacaktır.

Adli Farmakoloji ve Toksikoloji Uzmanları İş Olanakları

Adli Farmakoloji ve Toksikoloji alanından mezun olanlar Polis Kriminal ve Jandarma Kriminal Laboratuvarları ile Adli Tıp Kurumu ve üniversitelerin ilgili anabilim dallarında uzman olarak çalışabilmektedir.

Adli Genetik


Adli Genetik Nedir?

Suç ile suçlu arasındaki bağın tespitinde, cinayet, cinsel saldırı, hırsızlık gibi adli vakalarda olay yerinde bulunan biyolojik materyallerden (kan ve kan lekeleri, semen ve semen lekeleri, dokular ve organlar, kemikler ve dişler, kıllar ve tırnaklar, tükürük, idrar ve diğer biyolojik sıvılar) elde edilen genetik bilgi kullanılarak, şüpheli kişiler ile olay arasında bağlantı olup olmadığı saptanmaya çalışılır. Nesep tayininde de anne, baba ve çocuğun DNA profilleri çıkartılarak karşılaştırma yapılarak soy bağına ulaşılır. Adli genetik bu soruları yanıtlar.

Adli Genetik İçeriği

Hem olay yerinden gelen biyolojik örneklerin kimliklendirilmesi hem de babalık - akrabalık ilişkilerinin belirlenmesinde DNA analizleri kullanılmaktadır. Bu kapsamda Adli Genetik adli kimliklendirmede DNA teknolojisinin (STR, SNP, InDel, Y-kromozom ve mitokondriyal DNA analizleri) en üst düzeyde kullanılmasını sağlayan çağdaş yöntemleri ele alan dersleri, sonuçların değerlendirilmesi, yorumlanması ve raporlamasını amaçlamaktadır.

Adli Genetik Uzmanları İş Olanakları

Adli Genetik uzmanları Polis Kriminal ve Jandarma Kriminal Laboratuvarları ile Adli Tıp Kurumu ve üniversitelerin ilgili anabilim dallarında uzman olarak çalışabilirler.

Adli Hemşirelik/Ebelik 

 

Adli Hemşirelik/Ebelik , hemşirelik ve ebelik lisans uzmanlarına, adli bilimlerin ilke ve kavramlarının benimsetilmesi, alanında çalışmak isteyen ebe ve hemşirelere ulusal ve uluslararası ölçekte etik, entelektüel, profesyonel bilgi ve becerileri kazandırma amacını güder.

Adli Ebelik – Hemşirelik İçeriği

Adli Hemşirelik/Ebelik eş, yaşlı, çocuk ihmal ve istismarı, yaralanma ve ölüm, psikiyatri, malpraktis olgularında, kriminal hukuk, etik kavramlar ve hukuki sorumlulukları inceler, bu konularda bilgi ve beceri kazandırır. Adli Bilimler alanında çalışmak isteyen ebe ve hemşirelere, adli bilimler ile ilgili olarak, çalışma alanına yönelik bilgiler kazandırdığı gibi, bilimsel sınamalar yapma ve bu konuda araştırmacı olma fırsatı da yaratır.

Adli Ebelik-Hemşirelik Uzmanları İş Olanakları

Adli Hemşirelik/Ebelik alanından mezun olan uzmanlaşmış hemşireler, Sağlık Bakanlığı, Üniversite ve özel hastanelerde, ünvanlarına uygun pozisyonlarda çalışırlar. Akademik çalışmalarını sürdürmek üzere, adli bilimler programının yer aldığı üniversiteler bünyesinde kariyer planı yapabilirler.

Adli Kimya


Adli Kimya Nedir?

Adli Kimya, Adli bilimlerin suç olaylarının aydınlatılmasına yönelik uygulamalı alanı olan kriminalistiğin en önemli dallarından biridir. Mahkemelerde kullanılacak delillerin kimyasal analizini gerçekleştiren, bilim ile hukukun kesiştiği yerdir. Adli Kimya, kimya biliminde araştırma, uygulama ve sunum bakımından hem bilimsel hem de yasal konuları bir arada içermesi nedeniyle farklı bir yere sahiptir.

Adli Kimya İçeriği

Adli Kimya, adli kimya araştırmalarını özendirmeye, çağdaş analitik teknikler ve enstrümantasyon ile parmak izi, fiberler, doğal ve sentetik uyuşturucu, zehirli maddeler, boya, cam, toprak, metal, mineral, atış artığı, patlayıcı artığı, yangın artığı v.b. kimyasal delilleri olay yerinden toplama, analizleme, değerlendirme, yorumlama, raporlama ve çapraz sorguda savunma bilgi ve becerileriyle donatılmış uzmanların yetiştirilmesi hedeflenmiştir.

Adli Kimya Uzmanları İş Olanakları

Adli Kimya alanından mezun olan uzmanlaşmış kişiler, Adli Tıp kurumunda, Polis Kriminal ve Jandarma Kriminal Laboratuvarlarında ve adli bilimler programının yer aldığı üniversiteler bünyesinde akademik çalışmalar kapsamında kariyer planı yapabilirler.

Adli Psikoloji


Adli Psikoloji Nedir?

Adli Psikoloji, hukuk ve psikolojinin çalışma alanlarının kesişmesinden oluşan uygulamalı bir psikoloji dalıdır.  Diğer bir deyişle adli psikoloji, delillerin toplanmasını ve değerlendirilmesini, yasaların uygulanmasını ve adaletin yerine getirilmesini psikoloji alanının kurumsal ve pratik becerilerini kullanarak uygulamayı amaçlayan psikolojinin alt dallarından biridir.

Adli Psikoloji İçeriği

Adli Psikoloji alanında şüpheli ve sanıkların soruşturma tekniği, görgü tanıklarının düşebileceği yanılsamaların saptanması, suç işleme yönteminin önceden bilinmesi, suçlu çocukların yeniden eğitim yoluyla toplum yaşamlarına uyumlarının sağlanması gibi konularda derslere yer verilmektedir. Özellikle cinsel suç faillerinin işlediği suçlarda olay yerinin özelliklerinden yola çıkarak suçlu profillemesi, hukuk ve ceza davalarında yasaların uygulanmasında, cezaların düzenlenmesinde ve infazında adli bilimlerin kullanımı, insanların yasalar, yasaların insanlar üzerindeki etkileri öncelikli dersler arasındadır.

Adli Psikoloji  Uzmanları İş Olanakları

Ülkemizde adli psikologlar 1970 yılından beri çeşitli alanlarda görev yapmaktadırlar. Adli Psikoloji alanından mezun olanlar; Adli Tıp Kurumu, Aile Mahkemeleri ve Çocuk Mahkemeleri, Ceza ve Tutukevleri, Denetimli Serbestlik Büroları, Emniyet Genel Müdürlüğü Çocuk Şube Amirlikleri, Jandarma Çocuk Şubeleri gibi çeşitli alanlarda görev yapmaktadırlar.

Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik


Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik Nedir?

Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik; kriminal vakalarda soruşturma sürecinin hızlı ve doğru işlemesi son derece önemlidir. Soruşturma süreci; (1) Yetkili mercilerin olaydan haberdar olması, (2) İlk ekibin müdahalesi, olay yeri ve delillerin korunması, (3) Soruşturma görevlileri, (4) Olay yeri çalışmaları, (5) Delillerin laboratuarda incelenmesi, (6) Yargı aşaması, olarak özetlenebilir. “Delilden suçluya ulaşma” prensibinin hayata geçirilebilmesi adına adlî süreçte çok önemli bir yer tutan Olay Yeri İnceleme Birimleri, günümüz şartlarında çok dikkatli ve titiz bir çalışma temposu içerisindedir. İşte “Delilden suçluya ulaşma” şeklinde ifade edilen modern soruşturma yönteminin kullanmış olduğu en önemli argüman da teknolojik gelişmeleri bünyesinde barındıran, delilleri usulüne uygun olarak toplayan, ambalajlayan, muhafazasını sağlayan, analizini doğru bir şekilde yapan ve bunu raporuna yansıtan bir olay yeri incelemesidir. Olay yeri inceleme işlemleri; olay yeri, fail ve mağdur arasındaki bağlantının kurulabilmesi açısından adlî sistemde çok önemli bir role sahiptir. Gerçek suçluların adalet önünde hesap vermesinin sağlanması ve mağdurların da mağduriyetlerinin bu şekilde bir nebze de olsa giderilebilmesi için delil şarttır. Delil kaynağı da şüphesiz olay yeri ve bununla bağlantılı olan diğer yer ve kişilerdir. Dolayısıyla hukuka uygun delillerin toplanması, gerekli inceleme ve analizlerin yapılması, adaletin sağlanması açısından hayati önem arz etmektedir ve bu da ancak sağlıklı ve bilinçli bir olay yeri incelemesi ile mümkündür.

Olay yeri incelemesi; meydana gelen adlî bir olayın aydınlatılması amacıyla olayın meydana geldiği yer ile olayla bağlantılı olan diğer yer veya yerlerde, olayın faili, olay yeri ve mağdur arasındaki ilişkinin net olarak tanımlanabilmesi için hukuka uygun olarak, yetki verilmiş olan birimlerce çeşitli bilimsel, teknik yöntem ve metotlar kullanılarak yapılan, olaya yönelik adlî inceleme ve delil toplama işlemidir.

Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik İçeriği

Ülkemizdeki güvenlik hizmetlerinin ciddi sorunlarından biri olay yeri inceleme, delil toplama ve bunların incelenmesine ilişkin yöntem seçimi ve değerlendirmesidir. Anılan konular, bu bilim dalındaki derslerde kuramsal temelde ele alınacaktır. Toprak üstü, toprak altı ve su altında olay yeri inceleme, delil toplama, yeniden canlandırma, kan lekelerinin analizi, DNA analizleri, parmak izi, ateşli silahlar, mikroskobik incelemeler, saç, kıl, lif, toprak, boya, cam uyuşturucu analizi, imza, mühür, yazı incelemeleri gibi başlıca alanlarda kullanılan çağdaş yöntemler kapsamında ele alınacaktır. Alternatif düşünme, nedensellik ilişkisi kurma, etik prensipler v.b. konuları incelemeye dönük derslere yer verilmektedir. Kriminal laboratuvar yönetimi, kalite kontrol ve güvencesi, etik kurallar, iletişim becerileri, liderlik ve bilirkişilikle ilgili yasal düzenlemeler dersler arasında yer almaktadır.

Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik Uzmanları İş Olanakları

Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik alanından mezun olanlar; Adli Tıp eğitimi veren fakültelerde, Emniyet Genel Müdürlüğünde, Jandarma bünyesinde çalışmakla birlikte Olay Yeri İnceleme Eğitimleri ve Seminerleri de verebilirler.

Suç Önleme ve Analizi


Suç Önleme ve Analizi Nedir?

Suç analizi mevcut veriler ışığında yer, zaman, suçun işleniş karakteristikleri, diğer olaylara benzerlik gibi hususların tespit edilmesi sürecini içermekte, aynı zamanda suç trendleri, suçlar ve diğer farklı değişkenler arasındaki korelasyon ile nedensellik ilişkilerini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla suç ve şüphelinin kimliklendirilmesi, harita, zaman çizelgeleri, grafikler, tablolar ve şemalar ile savcılık adına sürecin resmedilmesi işlemlerini de bünyesinde barındırır. Yani suç analizi mahkeme sürecine katkı sağlayan, şahitlik eden işlemler bütünü olarak da ifade edilebilir. Suç analizi, devriye, önleme, soruşturma, planlama, araştırma, personel, operasyon, bütçe vb. birçok birimin faaliyetlerini destekleyecek niteliktedir.

Suç Önleme ve Analizi İçeriği 

Suç Önleme ve Analizi, başta her türlü bağımlılığın ve uyuşturucu suçları gelmek üzere önlenmesi, mevcut suçların ve suç eğilimlerinin tespit edilmesi ve bunlara karşı gerekli tedbirlerin alınmasını da içeren dersler yer almaktadır. Suç ve suçlu arasında ilişki kurma, suçların bölgesel olarak dağılımı, suç işlenmeden önce öngörüde bulunmaya dönük ve veri madenciliği ile suçlar arasındaki ilişkilerin ortaya çıkaran derslere yer verilmektedir. Çocuk suçluluğu, mağdur, şüpheli ve sanık hakları, uyuşturucu maddelerin denetimi, denetimli serbestlik uygulamaları, çocuk istismarı, kadına yönelik şiddet bu bilim dalı kapsamındaki derslerin konusunu oluşturmaktadır.

Suç Önleme ve Analizi Uzmanları İş Olanakları

Suç Önleme ve Analizi alanından mezun olanlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Suç Önleme Birim ve Merkezlerinde çalışabilirler.